Salvat Monho

POÈMES BASQUES

Fitxategi hau “liburu-e” bildumako alea da,
liburu elektronikoen irakurgailurako prestatua.

Liburu gehiago eskuratzeko:
  http://armiarma.com/liburu-e

Iturria: Poèmes basques de Salvat Monho (1749-1821), Salvat Monho (Pierre Lafitteren edizioa). Ikas, 1972.

http://klasikoak.armiarma.com

Egileari buruzko informazioa:

http://zubitegia.armiarma.com/?i=360

Première partie:

PIÈCES FUGITIVES

CHANSON BACHIQUE

Bakusek ez du trionpharik ez aldarrerik nahi

Gauza bat baizen ez dio manatzen gizonari

Garboski edan dezala urik gabe arnoa

Nahi badu bere ganik urrundu herioa.

Bizia laburzen bada tristezian egonez

Alegera gaiten bethi kolpe onak edanez

Biziaren luzatzeko bide seguragorik

Kausitzen ez denaz geroz dugun edan gogotik.

Sail on bati lothuz geroz ez bara biderditan

Pitxerrak hutsak badire bethe bitez berritan.

Gogotik gal arteraino gure nahigabeak

Eta goibeltzen gaituzten orhoitzapen tristeak.

Dugun edan berriz ere; bethi dut aditzea

Bien ondotik on dela hirurgarren kolpea

Oraino triste badire gure bihotz barrenak

Alegeratuko ditu menturaz laugarrenak.

ERROMAKO GORTETIK

            (Beltzuntzeren koplen airean)

Erromako gortetik,

Aita Saindua ganik,

Jin dire berriak

Pontifo berrientzat,

Apez zin egilentzat,

Bihotz hautsgarriak

Eta latzgarriak.

Jesu-Kristoren partez

Eta haren podorez

Gauzak pisaturik,

Elizak ditu kentzen

Eta arras berexten

Bere gorputzetik,

Eskumikaturik.

Zenbait profeta berri

Elizan aintzindari

Nahi litezkenak

Ukaturik fedeaz,

Higanoten legeaz

Hautatu direnak

Dire atzemanak.

Aita Saindurik gabe

Apezpikurik ere

Ez izana gatik,

Elizaren fedean,

Errelisionean,

Ez da mudantzarik,

Dio Mentaberrik.

Ez da hori guzia.

Gure doktor berria

Deus ikasi gabetan

Ez da deusez penetan:

Baderasa Elizan

Zinaren fagore

Gezurrez badere.

Jesu-Kristo noiz hil zen,

Tonban zenbat egon den,

Ez omen baitaki,

Haurrekin eskolara

Eta katiximara

Behar da ibili,

Jesusetik hasi.

Mentaberrik uste du

Jendea lilluratu

Bere gezur tzarrez,

Bainan bertzeak ere

Mintzatu gogo dire

Egia zaharrez,

Elizaren partez.

Ala gaixtakeriaz

Ala tontokeriaz

Mentaberrik daki,

Jesu-Kristoren hitzak,

Jainko baten agintzak,

Hain inpertinentki

Dituen irauli.

Jaun horren arabera

Aita Saindua bera

Bere kadiratik

Mintzo denean ere,

Ezin sinets daiteke,

Ez badu manurik

Erregeren ganik.

Parisko Biltzarrean

Ez Luisen gortean,

Ez da arrastatu

Deus ere halakorik.

Ez dakit Mentaberrik

Nondik duen sortu!

Berak erranen du.

Elizaren manuak

Beti Aita Sainduak

Ditu hel-arazten

Apezpikuenganat,

Hauk erretoretarat

Dituzte igortzen

Publika detzaten.

Jaunak beira gaitzala,

Angleterra bezala

Xisma bat eginik,

Errege aintzindari

Emanez Elizari,

Errebelatzetik

Zeruko bidetik.

Ez du nazioneak,

Ez du gure printzeak

Hori pretenitu.

Lutheren liburutik

Du naski Mentaberrik

Hori ateratu:

hala iduri du.

Balio balu pena

Bertze zenbait koplena,

Fite molda laizke.

Bainan aski dela zaut.

Ihardesten baderaut,

Bardotzen naiteke:

Monho deitzen naute.

MENTABARRIREN POSESIONETAN
SARTZEAREN OKASIONEAN

            (Autor berak eman dituen koplak aire berean)

Gure Eliza hartu

Eta handik kasatu

Gaitu Mentaberrik,

Etsaiek zitadela

Hartzen duten bezala,

Tropak ezarririk

Alde orotarik.

Dela xismatikoa,

Dela heretikoa

Dakigun bezala

Zin egin balin badu,

Sanadon apezpiku

Izanen duela

Ez du deus inporta.

Basa-apezpikuak

Apez arnegatuak

Ditu aprobatzen,

Nahiz ez den hetan

Ez hekin einduretan

Deus ere ikusten

Biziorik baizen.

Otoitzeko etxea

Ohoinen gerizea

Orai da bilatu.

Pontifo legezkoak,

Artzain egiazkoak,

Dituzte exatu,

Ardiak hastandu.

Satanek asmatua,

Hartaz gobernatua

Den eliza hori

Ez da katolikoa,

Ez da Erromanoa:

Ez du horrek Petiri

Izan aintzindari.

Eliza modakoa

Ez da lehenekoa,

Iduria gatik.

Itxura berak dire,

Zeremoniak ere;

Bainan ez apezik

Boterez jauntzirik.

Hekin indar eskasak

Beti bekatorosak

Tu hobendun uzten.

Konfesaturik ere

Ez dituzte batere

Arimak garbitzen,

Bainan bai tronpatzen.

BARDOTZEN GLUB

            (Airea: De tout un peu)

    Bardotzen glub!

Bakearen gostuz badere

    Bardozen glub

Egin nahi dute batzuk!

Zer ari diren balakite,

Egin nahi ote lukete

    Bardotzen glub?

    Glub Bardotzen!

Mentaberrik dauku asmatu

    Glub Bardotzen:

Uste dut burutik joan den!

Ez dire perlak xerrientzat,

Ez konfiturak astoentzat,

    Preparatzen!

    Glub hortarik

Nor nahi du presentatu

    Glub hortarik

Jende galantez bertzerik?

Zer jendeki tu horrek bildu?

Nori nahi zaio aspertu

    Glub hortari?

    Herri huntan

Balin bada gizon galantik

    Herri huntan

Ez ahal dire glub hortan!

Hor sartu direnek segurik

Ez dute halako famarik

    Herri huntan.

    Listan dire

Gazarran, Arbinoritz, Petti.

    Listan dire

Haristoi eta Rospide.

Baratzart, Harozetxe, Mendi

Doienart eta Xartrus hori

    Listan dire.

    Baltsan dire

Mahorat, eta Azkondregi

    Baltsan dire

Bidart eta Etxepare.

Uhalde eta Larramendi,

Tisoren semea gidari,

    Baltsan dire.

    Oraikotik

Konstituzione berriak

    Oraikotik

Baitu adixkide onik!

Haren etsai diren guziak

Garraituko ditu Frantziak

    Oraikotik.

    Balin balitz

Holako bolontier ungixko

    Balin balitz

Zenbait mila Arbinoritz,

Eremutarat igortzeko

Etsaier buru egiteko

    Balin balitz!

    Kokardekin

Harozetxe eta Gazarran

    Kokardekin

(Ez otoi irririk egin!)

Agertzen badire frunteran

Bere musketak soin-gainetan

    Kokardekin!

DISTRIKERAT

            (Airea: De tout un peu)

    Distrikerat!

Lehen gizonak joan badire

    Distrikerat

Apezen akusatzerat,

Zenbait dontzeila izan ere

Bardotzetik joan omen dire

    Distrikerat.

    Apaindurik

Sartu omen dire Baionan

    Apaindurik,

Zaia zikinak kendurik!

Xingolak aintzin-gibeletan

Mantelinak galtzar-azpitan,

    Apaindurik.

    Grazioski

Kurrak eginik dire sartu

    Grazioski

Abokatarekin jarri.

Gaxina lehenik mintzatu

Eta Juana-ttipik lagundu

    Grazioski.

    Xarmatu du

Jaun haur hirurgarren lagunak

    Xarmatu du

Eta guzia beretu.

Janeton Haristoy lerdenak

Harozetxeko haur gaztenak

    Xarmatu du.

    Abokatak

Ihardetsi omen diote

    Abokatak

Dohazela distrikerat

Burutan joan behar zirete

Eta lagunduko zituzte

    Abokatak.

    Distriketik

Artxerik ezin izan dute

    Distriketik

Bainan oraino hargatik

apezak sofritzen baituzte,

Kargudunak heziko tuzte

    Distriketik!

    Artxerekin

Jin izan bazina, Gaxina,

    Artxerekin

Edo soldadu tropekin,

Egina zen zure fortuna

Bai eta zure lagunena,

    Artxerekin.

ESKANDALA

            (Aire huntan: Atzar gaiten, atzar lotarik...)

              1

Eskandala izigarri

Dugu Bardotzen ikusi;

Mentaberrik dauku herria

Partitu eta nahasi.

      (Berriz hastetik)

              2

Orai artean Bardoztarrek

Lege bat zuten segitzen.

Baian orai Jainkotiarrek

Bertzela dute pentsatzen.

      Eskandala izigarri...

              3

Mentaberrik irakaste du

Jesu-Kristok ez bezala

Apezpiku ez Aita Saindu

Beharrik ez ginukela.

      Eskandala izigarri...

              4

Elizaren gobernatzeko

Aski dela Mentaberri,

Ergel batzuek erraiteko

Ez da bada harrigarri?

      Eskandala izigarri...

              5

Nork eman daie sinestea

Aski dela salbatzeko

Heren-ordenan izaitea

Mentaberri aintzineko.

      Eskandala izigarri...

              6

Graziote, oi Graziote,

Bardozko andre serora,

Errotu zarela diote

Alde bateko aldera.

Eskandala izigarria

Saindutzat du Mentaberri,

Enganatu nahiz herria,

Andre serorak ezarri!

              7

Oilanda oilaskotaraino

Doha debozionea.

Hegaztin hauk elizaraino

Ikasten dute bidea.

Eskandala izigarria

Oilandak elizan kantuz;

Oilasko gazten boz berria

Harmairutik kukurukuz.

              8

Jo duenean eguerdik

Dohaz serorategirat.

Altzo pean gerizaturik

Mentaberri jaunarentzat.

Eskandala izigarria

Mentaberriren zintzurrak

Xahutzen tu garbi-garbia

Bardozko etxe-bazterrak.

              9

Ilar xehekin baltsaturik

Gaxinak ditu apaintzen

Eta mehenak saltsaturik

Aita semei zerbitzatzen.

Eskandala izigarria

Hegaztinez Tiso bizi

Zeinak ura eta ogia

Ez bailituzke merezi.

              10

Donibaneko bidean

Tisoren orroitzapena:

Zubi tipi baten aldean

Gurutze bat emana.

Eskandala izigarria

Tisoren seme Jean hori

Aspaldi erretor nahia

Bardotzen dugu bikari.

              11

Semeak aitaren omena

Ez du galtzerat utziko:

Ez Mentaberriren izena

Ez da behin ahantziko.

Eskandala izigarria

Elizan eman derauku,

Erretor on batez herria

Nahi baitzuen gabetu.

              12

Zenbait emakume hitzuntzki

Iñorant urgullutsuak

Ditu lehenik irabazi

Itsu-gidari itsuak.

Eskandala izigarria

Gau et'egun hor dabiltza

Beretu beharrez herria

Maingu tropa bat tringilka.

              13

Ez zaitut zu ez behar egin

Paxuko debot atea

Maingu tringil horien berdin:

Berex da zure partea.

Eskandala izigarria

Zalu zabiltza hor gaindi

Puntxoinztatzen lege berria

Jende handiz jende handi.

              14

Haroxaren andre limatu

Heren ordenako serora,

Ala urrun baita hedatu

Merezia duzun fama!

Eskandala izigarria!

Debotak oihuz elizan

Artzain onak erran egia

Mentaberrik ito zezan.

              15

Hortara ziren aintzinetik

Artoski preparatuak

Mentaberrik katiximatik

Goiz mezan gonbidaturi.

Eskandala izigarria!

Jaunaren hitzaren plazan

Errebolta garbi-garbia

Predikatzen du elizan.

              16

Elizaren profanatzerat

Disposatzeko sainduki,

Goizetik komuniatzerat

Ditu igortzen debotki.

Eskandala izigarria!

Mahain saindutik lekora,

Han janik Sainduen ogia

Dohaz fedez aldatzera.

              17

Damu zitzaien aditzea

aintzineko igandean

Garbiki higanot legea

Eman zela jenden artean.

Eskandala izigarria!

Tiso zuten predikari

Bardotzeko Luther berria,

Eta ez aditu nahi!

              18

Xikiro gizenen joaileak

Ez balitu kondenatzen

Ebanjelioko legeak,

Hura predikatuko zen.

Eskandala izigarria!

Xikiro ebaslen plazan

Glub berriko ez den guzia

Kondenatzen da elizan.

              19

Hori da hori dolorea!

Banda hortako presunak

Ezagutuak izaitea

Diren bezain hobendunak.

Eskandala izigarria!

Heren ordenak Bardotzen

Elizaren fede garbia

Hasi dauku ganbiatzen.

              20

Ministro zaharren doktrinaz

Ez baitziren hau gustatzen,

Mentaberriren katiximaz

Dire gozoki bazkatzen.

Eskandala izigarria!

Katixima ahantzirik

Glubeko doktrina berria

Ikasi du Mentaberrik.

              21

Nork erran dio ausart horri

Erretor apezpikuak

Bizi zirela alfer gorri

Krimetan pulunpatuak?

Eskandala izigarria!

Aditzea kadiratik

Kalomnia hain latzgarria

Mentaberriren ahotik!

              22

Hainitzak gordeak daudela,

Bertze batzu joan ihesi...

Bai zeren zin-egilen gerla

Ez baitezakete sofri!

Eskandala izigarria!

Zer nahi du Mentaberrik

Sasiatu bere egarria

Hekin odola edanik?

              23

Zointan xaxpi liburutarik

Lunetekin, zuk, Paxkosa,

ikusi duzu Tisok baizik

ez dezakela konfesa?

Eskandala izigarria!

Azkenaz goiti Paxkosak

Ikasirik lege berria

Jujatzen ditu apezak!

              24

Izenda netzake guziak

Zein bere tituluekin.

Ordean lista hain handiak

Ez lezake plazer egin.

Eskandala izigarria!

Eman dituzte Bardotzen

Tiso baten gezur larriak

Gozoki tuzte iresten.

              25

Erretora bere ahotik

Nahi zuten galarazi.

Bainan hark egiaz bertzerik

Ez diote irakatsi.

Eskandala izigarria!

Justizian Mentaberrik

Eman du artzain onegia

Faltsoki akusaturik.

              26

Lekukotzat ditu hautatu

Gezurtirik debotenak,

Bainan hauk ez zuzen kondatu

Irakatsi zaizkotenak.

Eskandala izigarria!

Baionan eman dutena,

Mentaberriren errabia,

Argitan eman duena!

              27

Arrosarioak eskuan

Zauden aldiaren beira.

Nork erran zuken hauk golkoan

Gaixtakeria zutela?

Eskandala izigarria!

Baionan eman dutena,

Bardozko eliza berria

Laidoz estali duena!

              28

Gizon galantik ere bazen

Lekukotzat igorririk.

Ez naiz batere estonatzen

Dakizkidanak jakinik.

Eskandala izigarria!

Erran behar dut nor diren,

Has dadin Bardozko herria

Jenden ongi ezagutzen.

              29

Ezin helduz galeretarat

Aita bidean hil bazen,

Doienart gaztea, zu harat

Uste dut, helduko zaren.

Eskandala izigarriak

Eman ditutzu orotan

Kurritu ditutzun herriak

Mintzo dire paperetan.

              30

Ez zaitut ez ahantzi behar;

Orai da zure aldia.

Okil beltz edo Etxezahar

Xartrusetarik jalgia.

Eskandala izigarriak

Bordelen eman ditutzu

Jakin tugu zure berriak;

Kopletan erranen tugu.

              31

Pozoindatzaileak direla

Bordelen xartus guziak

Orotan banatu duzula

Badire froga garbiak.

Eskandala izigarria

Bordelen eman duzuna,

Goxea eta egarria

Sofri-arazi dautzuna!

              32

Kalomnia ez bada hori

Ahal daiteken beltzena!

Eman diozu Ordenari

Gizon hiltzailen omena.

Eskandala izigarria

Orotarat heldu dena,

Hainitz urtez presondegia

Gozarazi darotzuna!

              33

Hunen ondotik mintzatzeko

Nor zen diñe justizian,

Erretor on baten galtzeko

Zenbait hitzen aitzakian?

Eskandala izigarria

Debotak dire altxatu,

Bardotzen eliza berria

Behar zutela fundatu!

SAN KASTETENEKO ANDREGAIAK
FILIPINEKO OILARRARI

Oilar kruel, oilar bortitz

O oilar fanfarruna!!

Gure oiloak bi aldiz

Alargundu tuana,

Goregi kantatzen baduk

Ereman bitoria,

Promes dauat, galduko duk

Laster hize bizia!

Bakea egin deneko

Ez bahaiz eskolatzen,

Ez baituk hauzotako

Oilarrak menaiatzen,

Anglaterran hautaturik

Erakarriko diat,

Gostatzen dena gostarik

Oilar mendekari bat.

Hire kolpe itsusiak

Jakin zituztenean,

Herriko oilar guziak

Bildu behar zituan

Bere lagunen odolaz

Arrazoin galdatzeko

Hire bizi kriminelaz

Heien mendekatzeko.

Gure oilar defuntuen

kukuruku eztiak

Jaiki-arazten zituen

Bere mugan sehiak

Ez dire aski nigarrak

Oilar hain maiteentzat

Hek bezalako oilarrak

Ez ziren eltzekotzat.

MADAMA BELTZUNZERI

      (Aire huntan: Amodiorik baduzula ez ziautazu iduri)

Eskal herrien edergailu

Parisetik etorria,

Zer inkontru gaixtoz daukuzu

Doluan utzi herria?

      Zer bihotz-min!

      Zu Ernanin!

Mineta oroz onetsia,

Jin zite zure herrirat

guzien kontsolatzerat!

Ernani zuk ihesleku

Behar ginuen ikusi!

Nork behar zintuen bidaldu

Zure herritik ihesi?

      Ah! kokinak!

      Gaixtaginak!

Ez dezakegu paira hori

Bihur-guzue bakea

Eta Mineta maitea!

Azor, beti zure aldean

Dago Mineta jarria

Eta guk beti bihotzean

Zure min hiragarria.

      Ez dezake

      Deusek ere

Zuk utzi duzun hutsa bete

Azor bezala gu ere

Minetari fidel gare.

Meharinen, Azor, ihausi

Egin beharko duk laster

Adioen eiten has hadi

Espainiako bizkotxer.

      Ah Oxala

      Hik bezala

Mineta zain ahal baneza

Ez litzaiokek itsusi

Hire koplatzaileari!

Bertsutan zure aipatzera

Monho bada atrebitu

Emiliak duke hortara

Hertsiki errekeritu

      Hoben hori

      Biek zuri

Nahi ginautzuke aitortu

Mineta maiz berriturik

Ahalik hurbilenetik.

URRUÑAKO JAUN ERRETORARI

Urruñako populuak Murde Urtubiari

Esker onak zor diotza zeren Murde Teillari

Sentesko eremutarik Urruñako herrirat

Erakarri izan duen haren gobernatzerat.

Urruñako habitantak aspaldiko urtetan

ilunbean bizi ziren, bainan hekin onetan.

Zeruak eman diote gidaritzat Teillari

Noizbait idek diotzoten begiak argiari.

Zer nahi gosta dakion Teillariren zeloak

Beti gudukatuko tu gizonen bizioak.

Bere artalde maitean ez baitezake sofri

Kutsua gatik badere edozein ardi eri.

Populu batek maiteki gizonen orroitean

Beiratu tuen usantzak ikusten tuenean

Profeta berri batzuez zorrozki jujatuak,

Penarekin onesten tu hekin jujamenduak.

Zer gertatuko da beraz ohiko usantzari

Teillarik nahi badio mutiriki jazarri?

Populuaren higuintza du bereganatuko

Eta bere artaldetik ardiak hastanduko.

Familiako aita onak egin zuen bezala

Sofritu nahi ez badu bere landan iraka,

Hazi onaren fruitua on diteken artean

Bihi ona kenduko du irakekin batean.

Elizako ministroen armarik puxantenak

Etsenpluzko predikuak, gonbidu samurrenak.

Izan dire beti danik... Bai uliak eztirat

Lasterrago biltzen dire ezen-ez minagrerat.

Tiranoek gatiboak gatez eta burdinez

Kargatzen ohi dituzte, arren hekin ordenez

Trufaturik ez daitezen bere gisa goberna!

Bainan Elizak uzten du libertatean gizona.

Sobra edo gutiegi gauza guzietarik

Beti kaltekor izan da eta egundainotik

Biziotik bertuteak berexi dituena

Ezagutua izan da ardirik justuena.

Zeloak ez balinbadu laguntzat prudentzia,

Karitate kartsu batek gidari zuhurtzia,

Uste dugunean egin ongi baino hobeki,

Askotan gertatuko da eiten baitugu gaizki.

Barkatu, Murde Teillari, baldin zure izena

Kopletan aipatu badut; ni hortara nauena

Ez da, seguratzen zaitut, nahikunde gaixtoa,

Bainan bai bide onerat zu erekartzekoa.

Omenak ekarri deraut hunaraino berria

Ongi damutua dela Urruñako herria.

Zu erretor einez geroz, oi hau berri tristea!

Arras galdu duelakotz bere bake maitea.

Nihork ez omen dezake egin zure gogora

Ez deus aski omen duzu joaiteko hauzitara.

Dixidatzen omen tutzu gazte eta zaharrak

Eta beldurrez hastantzen lausengatu beharrak.

Erraiten diren guziak neke zait sinestea

Zorrozki hala direla; bainan ene ustea

Zenbait huts egin baduzu, lehia handirekin

Zin-zinez nahi tutzula hek guziak desegin!

Karitate argitu bat emanez zeloari

Haren moderatzailetzat eta haren gidari

Erakarriko ditutzu ardiak korxilarat

Arimak hel-araziko zeruko loriarat.

AZKAINGO MENETEI

            (Airea: Ah! vous dirai-je, maman)

Hirur gizon sakratu

Ahal tuzte koplatu

Zenbait meneta ausartek

Edo debot hipokritek,

Uztailaren bieko

Birjina ararteko.

Zenbat mende ote du

Gezurraren sor-leku

Azkain dela famatua,

Xinaraino aipatua?

Hau gezur-harrobia!

Beti da idekia.

Azkaingo hazkurria

Zein den miragarria!

Jaio deneko gezurrak

Einak ditu zain-hezurrak:

Sortu den egunean

Kurritzen du bidean.

Ez da beldur gau beltzen

Ez goizeko ihintzen.

Egunaz arto-jorretan,

Gabaz meneten dorretan,

Dabilala ausartki,

Mundu guziak daki.

Azkaingo iturriak,

Hango batel guziak

Eragintza saindu hortaz

Egun hautan gaindiz doaz:

Ez da nihon xokorik

Mukurru ez doanik.

Ordu bada has gaiten

Bertsuez ihardesten.

Noiztik hunat, koplariak,

Zarete hain miretsiak

Zeren artzain prestua

Agertzen den justua!

Dotzena bat urte du

Monho zutela deitu

Bikari Uztaritzera

Herri hain ohorezkora,

Hangotz gai aurkiturik,

Ez Azkaindik kendurik!

Orai ere non nahi

Monhoren omenari

Azkaindarren gezur tzarrek

Ez hango andren biltzarrek

Ez diote garabik

Egin bidegaberik!

Sobera dakiela

Ederki mintzo dela!

Zeren berek ez dakiten

Askotan zer derasaten,

Diote iratxaki

Eta pleintan ezarri.

Iragan abendoko

Bai eta lehenago

Erakutsi zuen plana

Inposaren arrolena

Egina buruilean

Parisko Biltzarrean.

Ez liteke itsusi,

Baldin Monho gidari

Hartu balute Parisen

Eta hark hemen asmatzen

Lituzkeien ordenak

Balire han emanak!

Ez ahal da gizonik

Sinetsiko tubenik

Landak eta supazterrrak

Betetzen tuzten gezurrak

Azkain nahiz argitu

Monho zaio mintzatu.

Zorigaitz herri huni

Zeren aintzin-gidari

Itsu-gidari itsuak

Izan diren hautatuak:

Ideki da leizea,

Segur du han sartzea.

Izanen da eguna

Aitortuko dutena

Sinetsi balute Monho

Ez zaiela gertatuko

Ontasunen galtzea

Ez gosetez hiltzea.

Gizon zuhurrak ere

Herri huntan badire.

Batzuen tontokeriaz

Eta bertzen ausartziaz

Arras ahalkatuak

Eta estonatuak.

Nola bada diote,

«Xuxen joan nahi dute,

Bide makurretan baizen

Egundainotik ibiltzen

Jakin ez duen hori

Duteino aintzindari?

Barkatu, Azkaindarrak!

Berex bitez akerrak

Ardi amultsu hetarik.

Ez den otoi ofentsarik,

Erran badut garbiki

Nork zer duen merezi.

Orai lege berriak

Egin dire guziak.

Hek ongi istudiatuz,

Hei umilki obedituz,

Bat bederak behar du

Bere ona bilatu.

Jaunak eman legea,

Elizaren fedea

Beti salbo direlarik

Ez da batere dudarik,

Guziek behar dugu

Errege obeditu.

Zeru-lurren Jabeak

Ezarri tu printzeak

Populuen aintzindari,

Nazionen buruzagi.

Hargatik behar dugu

Errege obeditu.

GARAT GAZTENAREN
ETA ITHURBIDENTZAT

Garat eta Ithurbide bozak errepikatuz

Eskaldun leial guziek kopletan izendatuz

Merezi duten bezala beti lauda zatzue

Bati eta bertzeari eskerrak emotzue.

Eskaldunen omen ona hek dute hel-arazi

Erregeren tronuraino bai eta ardietsi

Estatu jeneraletan Eskaldunen auhenak,

Eskaldun beren ahotik izan diten entzunak.

Erregeren ordenetan ez ziren aipatuak

Eskaldun leial batzuen herri ohoratuak.

Bainan laster Ithurbide hortaz baitzen ohartu,

Lapurtarrak berehala zituen kontseilatu.

Baionako Senexalak eman ordenantzari

Protestazione batez zitzaion ihardetsi.

Eskaldunen arrazoinak Garatek presentatu

Eta Erregek guziak onak ditu kausitu.

Gauzak hain ongi hasiak ongi akabatzeko,

Garat eta Ithurbide behartu aintzineko:

Eman bekizkiote beraz zor zaizten ohoreak,

Hek izan direnaz geroz Eskaldunen loreak.

Garat eta Ithurbide parti bitez gorterat

Eskualdun guzien partez Luisi erraiterat

Gure nahiaren pare balitz gure ahala,

Laster bere deskantsuaz goza litekeiela.

Haren eta gure penak errotzue humilki,

Iturburu beretarik datorzela segurki.

Merezi ez duenari fidantzia emanez

Garela aflisituak dolorerik minenez.

Estatua eri dela banatu du berria;

Bainan ezagutuz geroz gaitzaren iturria,

Askiko da duda gabe, haren sendarazteko,

Zenbait menbro pikatzea bertzen kontserbatzeko.

Erregek jakin behar du prest direla behintzat

Behar dituen guzian, bihotz onez harentzat,

Gure neke-izerdiak eta gure odola

Orai eta gero ere lehenetan bezala.

Mendi idorren oinetan ontzen ditugun lurrak

Bere ganik ez balire diren bezain agorrak,

Ez zen agertuko nihon eskaldunen parerik

parte on bat jasaiteko estatuko zorretik.

Ez dire beti beharrak emanez sokorritzen

Diruzko laguntzen orde gortearen argitzen

Ariko den erromesak askotan gehiago

Lagunduko du Errege aberatsenek baino.

Eskaldunen bihotzetan diren sentimenduak

beren printze onarentzat egin tuzten botuak

Zeruak entzun baletza, gure Erregek segurki,

Hainitz urtez erregina lezake dohatsuki.

IHARDESTEA

Koplari aprendiz batek gogoan pasatu badu

Bertsu hotz batzuen bidez Lapurdi gobernatu,

Sinets beza frogaturik enganioan zela,

Lapurtarren xoratzeko bertzerik behar dela.

Bordaletik etorri den hitz-egile handiak,

Ithurbideren alde mintzo ziren guziak,

Agertu den bezain sarri, ditu ixil-arazi:

Eta lengoaia berri bat diote irakatsi.

Uztarizko parketaren inguru gehienak,

Tabernako salak eta zokorik ilunenak

Errepikaz egon dire gabaz eta egunaz

Garatentzat egin diren botuen oiharzunaz.

Mundu handiaren bixtan mintzatzen ohitua,

Nihon parerik gabetzat haltoki laudatua

Ahaiderik hurbilenaz izan denaz geroztik,

Nor bera beiratuko da bertzela pentsatzetik.

Erresumako zein herrik eta zein probintziak

Igorriko tu gorterat gizon hain bereziak?

Estatu Jeneraletan herritarren zuzenak

Hauk baino kartsukiago beiratuko tuztenak.

Herritar kalitatea ez balitz ere aski

Jaun hauk gure intresetan sar-arazteko finki,

Esperantzatzeko dugu bertze maneraz ere:

Lapurtar gehienekin ahaide omen dire.

Lapurdin zer egiten du arbaso-etorkiak?

Beti noble izan dire Eskaldun haur guziak.

Ez dute jende handiek beraz zeren gorritu

Gaztelu-dunen askazi direlakotz aurkitu.

Idalgotan sartu gabe direla sinetsiak

Gure osebak direla edo gure kusiak,

Deputatu egin tugun Garat anaia biak

Ardiesten badituzte gure galde guziak.

GARATEK ERREGERI HILTZEKO
ARRASTA IRAKURTU ONDOAN

Zori gaixto egin zela hunelako hautua,

ala ni kausitzen bainaiz ongi urrikitua,

Mustro baten ohoretan bertsuak moldaturik

Eta Lapurtarren bozak harentzat galdaturik!

NAFAR GOXOAN

            (Sur l'air: Dans cette étable, etc.)

    Nafar goxoan

Trenpatuz bizkotxak

    Hartu ondoan

Altxaturik bozak

Erragun bertsutan

Kurruxa plan, plan, plan

Gure xangrin guziak

Diren ehortziak

    Nafar goxoan.

    Zure grazian

Koplari berria

    Egun guzian

Dut nafar xuria

Edaten desertan

Kurruxa plan, plan, plan

Ez daut onik egiten

Ez badut edaten

    Zure grazian.

    Plazer baduzu

Kafe pusagarri

    Edanen dugu

Zahar edo berri

Zure ohoretan

Kurruxa plan, plan, plan

Saskot ezti hortarik

Beirattoa beterik,

    Plazer baduzu!

    Galduak gatik

Betiko deximak

    Urrikaldurik

Gutaz jende onak

Olatak elizan

Kurruxa plan, plan, plan

Dire ofrendatuko,

Deximak betiko

    Galduak gatik!

    Ez dut aurkitzen

(Hau da bihotz-mina)

    Nola deitzen den

Eskaraz xangrina.

Eskara garbia

Hurren ahantzia

Alferretan nabilla

Izen horren billa:

    Ez dut aurkitzen.

    Eskerrik asko

Diotzot eskaraz

    Edari goxo

Egorri dautanaz

Apezen koplari

Herritar onari

Eskuz eta bihotzez

Ein tuen emaitzez

    Eskerrik asko.

ORROITZAPENAK

Mundu hunen hastapenetik

Gure egunetaraino

Kain infamearen ganik

Ez da jautsi Pinet baino

Munstro itsusiagorik,

Robespierre eta Jourdan

Gizonen etsaiez landan

Ez Frantzian, ez Europan

Hain fama gaixtoagorik.

Robespierrek Pinet horri:

«Gu gaituk nausi Frantzian

Flakoenen espantagarri

Manatuz egun guzian

Zenbait heriotze berri

Jenderik aberatsenak

Utziz bere ontasunak,

Diru ezin eremanak,

Joanen dituk ihesi».

Presondegirik ilunenak

Izan dire hautatuak.

Handik lekora gillotinak

Ditu egotzi buruak

Milion inozentenak

Konplitu gabe arrola:

Oraino bortz ehun mila

Pikatu behar zirela

Eman ziren ordenak.

Eskasturik presondegiak

Hanbat jenderen sartzeko,

Elizak eta jauregiak,

Komentuak azkeneko

Bete zituen guziak

Haurrez eta emakumez,

Apez eta Birjinez,

Nahi zituen bitimez

Tiranoen errabiak.

Erran zuten haste-hastetik

Ez zutela utzi behar

Frantziako lurretan xutik

Zela gazte edo zahar

Batere aristokratik.

Itzal horren kontra gerlan

Kokin guziak armetan

Ziren bazter guzietan

Altxatu ordu danik.

Gazteluak zituzten sutan

Kutsu gaixtotik garbitu;

Hetako jendeak ezpatan

Aristokratzat pasatu,

Edo urkatu lanternan.

Azkenekotz gillotinak

Ez ezpatak ez lanternak

Ezin akabatuz lanak

Mitralla zen hautatu.

Bazter guzietan baziren

Robespierren lagunak

Azkenaz goiti Donibanen

Herritarrak, Eskaldunak

Harekin bat egin ziren,

Pineten esku-makillak,

Arrogatzaile abillak,

Orai aski haur umillak

Iduri duten arren.

Erran komuna den bezala

Ezpataz jotzen duena

Ezpataz perituko dela,

Berantegi hatzemana

Robespierre krudela

Gillotinan da finatu;

Ez ziteken hanbat damu,

Lagun hainitz izan balu

Akaba zadin gerla.

Azkeneko haize ezti bat

Sortu da Orientetik:

Hark untzia portu onerat

Ekarri dauku salborik.

Eigun penen ahanzterat.

Gure jelos den guzia,

Gora mintzatu nahia,

Zarpan emanik mihia

Badoake xokorat.

Alferretan tuzte eginen

Zokotan egin ahalak

Traidoreen hatzak Parisen

Kontsularen sentinelak

hasi ditu ezagutzen:

Ez bazuten ere uste,

Terroristei bere parte

Kario gostako zaizte

Maxina infernalak.

Bakea laster ein baladi,

Kanpoan tugun etsaiekin.

Barneko etsaien temari

Baginakike zer egin.

Damurik ez da zilegi

Gardatuz bardintasuna

Legetan den zaharrena

Berek egin daukutena

Bihurtuz bakotxari.

Ordu da egin dezon leku

Tristeziak gozoari:

Nigar karatsak baditugu

Aski luzaro ixuri.

Denbora da ganbiatu:

Terroristak kargutarik

Apartatuak jadanik

Begitarteak ilunik

Doluan dire sartu.

Orroit zaitezte, Lapurtarrak,

Zenbat duzuen sofritu

Baldin terroristei indarrak

Ez balitzaizkote kendu

Sekulan zuen nigarrak

Ez zirela xukatuko

Gauza horren frogatzeko

Ez dut urrun joan beharko,

Badaki bat bederak.

POETEN ERRENKURAK
APOLONEN KONTRA

Norentzat sor-arazten du Apolonek urrea,

Hain eskasa egitekotz bere haurren partea?

Parnaseko gobernuan ez da lege justurik.

Ez beraz mirets poetek ez badute dirurik.

Burraso bihotz gogorra, ez dugu konprenitzen

Holako diferentziak nola tutzun sofritzen.

Zu trionfan altxatua zaldirik ederrenez,

Eta zure haurrak beti errestatuak oinez.

Zu poxirik friantenez beti sasiatua,

Edari deliziosez bihotza goritua;

Zure haurrak ez ditutzu batere urrikari:

Gosea sofritzen dute, ura dute edari.

Mendiak beztitzen tutzu, bai sorroak belarrez,

Kanpañetako arbolak hanhat fruitu ederrez.

Nondik heldu da Poetak, zure haur onetsiak

Baitire sasoin guziez hain zirtzilki jauntziak?

Zure palaziorakotz ez duzu deus sobresten:

Egin ditutzun tresorez justu da goza ziten.

Bainan nola nahi duzu ez den errenkurarik

Zure haurrek ez badute jartzeko kadirarik?

Parnasean dabiltzanen sabelak eta moltsak

Airez hantzen ez badire, ardura dire hutsak.

Arbasoen noblezia eta poeten fama

Karga dire ez badute hirurgarren... fortuna!

Nork uzten tu bere haurrak miserian hiltzerat?

Aita on bat ager zaite zu zureen alderat.

Onerat ganbia zazu zure umen zortea,

Guzien aberasteko baduzu boterea.

Mundu guziak badaki zure haurren erdian

Asko bastart badirela sartuak familian

Bainan haur lesitimoak aberasteko xoilki

Bereziz basa-poetak askiko da deus guti.

Deuxième partie:

CANTIQUES

JAUNAREN OTOITZA

      1. Pater qui es in caelis

Zeruan zure egoitza

Egiten duzun Jainkoa,

Egin daukuzu emaitza

Ezin estimatuzkoa:

Zure haurtzat gaitutzu

Garen guziak hartu

Eta irakatsi

Erran dezagula

Non nahi goraki

Aita zaitugula.

      2. Sanctificetur nomen tuum

Sainduki erabilia

Biz beti zure izena,

Zeruko gorte guzia

Bozkariatzen duena.

Ez gaiten ez mentura

Banoki aipatzera

Hain izen saindua;

Aitzitik umilki

Den adoratua

Orai eta beti.

      3. Adveniam regnum tuum

Satan, gure bihotzetan

Ez duk hiretzat lekurik:

Jaunak leku guzietan

Erreginatu behar dik.

Egizu otoi, Jauna,

zeruko erresuma

Ardiets dezagun

Eternitatean

Eta gau eta egun

Dugun bihotzean.

      4. Fiat voluntas tua

Dohatsuek zeruetan

Egiten duten bezala

Desterruzko leku huntan

Bakotxak egin dezala

Zure borondatea.

Zeru-lurren jabea

Zarenaz geroztik

Zer da justuago,

Jauna, zure bozik

Obeditzea baino?

      5. Panem nostrum

Jaunak manatuz geroztik

Lurrari ekar dezala,

Ez da baratu sortzetik

Gizonarentzat bezala

Oihanetako bestien,

Aireko hegastinen,

Aireko hegastinen,

Hazkurri berria.

Jauna, entzun gaitzazu:

Egungo ogia

Egun emaguzu.

      6. Dimitte nobis debita nostra

Jauna, beti zure alderat

Zorduru izanen gare;

Bainan guri barkatzerat

Beti ekarria zare,

Guk gure lagunari,

Zerbait zor daukunari

Eiten badugu

Miserikordia.

Barkatzen diogu;

Eiguzu grazia.

      7. Et ne nos inducas

Kanpotik eta barnetik

Gare maiz atakatuak,

Ardura ongi eitetik

Zerbaitez gibelatuak.

Zato gure sokorri!

Ez otoi, Jauna, sofri

Ofentsa zaitzagun

Tentazionetan.

Zaude gau eta egun

Gure inguruan.

      8. Sed libera nos a malo

Egizu, Jauna, hobenak

Ez detzan sekulan lohi

Ez arimak ez gorputzak;

Aitzitik bekatuari

Darraizkon penetarik,

Gaitz, arriskuetarik,

Otoizten zaitugu

Ein gaitzazu libro;

alde jar zaizkigu

Gure salbatzeko.

ABE MARIA

            (Airea: Lauda zagun misterio handia)

Agur, Jainko Aitaren haur urusa,

Izpiritu Sainduaren esposa,

Seme Jainkoaren egiazko ama

Beti zarelarik, Maria, Birjina,

      Maria, Birjina.

Bete zaitu Jaunak bere graziaz

Zurekin da izaitez, zuhurtziaz

Emazten artean benedikatua

Zare, eta Jesus zuk eman fruitua,

      Zuk eman fruitua.

Zuk, Maria, Jaungoikoaren ama,

Emaztetan izan den garbiena,

Otoitzak egitzu gure fagoretan

Orai eta gure azken orenetan,

      Azken orenetan.

APOSTOLUEN SINBOLA EDO KREDOA

            (Airea: Il faut attendre avec patience)

Sinisten dut Jainko Aita

Guziz boteretsuan:

Guzien egilea da.

Lurrean bai zeruan

Ikusten diren guziak

Berak ditu kreatu

Eta ezin ikusiak

Izaiteaz dohatu. (bis)

Sinesten dut haren Seme

Jesu-Kristoren baitan:

Hura da bakarrik diñe

Jaunetan deit dezadan;

Birjinak du kontzebitu

Jaunaren gantzutua,

Obra hortan seinalatu

Izpiritu Saindua. (bis)

Beti birjina zelarik,

Maria zen amatu,

Eta haren sabeletik

Salbatzailea sortu

Pilatusen manuari

Zioen obeditu

Eta hanbat sofrikari

Hain umilki pairatu. (bis)

Hil izan da gurutzean

Faltadun ez zelarik

Bi gaizkiginen artean

Gure hobenen gatik.

Nota gabeko bildotsa

Zenean imolatu

Ostia eta apeza

Jesus bera zen batu. (bis)

Bitima inozent hori

Guretzat hil zenean,

Gorputza zuten ehortzi

Hobi berri batean.

Hunen arima garbia

Jautsi zen linbotarat

Berri kontsolagarria

Justuei emaiterat. (bis)

Hirurgarren egunean

Altxatu zen pizturik

markatu zuen epean

Bera hillen artetik;

Herioa du garraitu

Bere heriotzeaz

Guri bizia agindu

Guri, bere bizteaz. (bis)

Berrogoi egun lurrean

Elizaren finkatzen

Iragan zituenean,

Zerurat altxatu zen.

Apostolu, dizipulu

Hainitzen aitzinean

Eta gloriaz plazatu

Aitaren eskunean. (bis)

Han egonen da jarria

Mendeen fineraino,

Egun guziz lazgarria

Etorri arteraino.

Bainan handik egun batez

Jautsiko da lurrerat

Beztitua majestatez

Guzien jujatzerat. (bis)

Fede beraz dut sinesten

Izpiritu Sainduan

Hunen biziaz bizitzen

Ez direnak munduan

Bizirik hillak direla

Erran ahal daiteke:

Heriotze eternala

Jasan beharko dute. (bis)

Eliza katolikoan

Dut bakarrik sinesten.

Eliza hartaz kanpoan

Ez da nihor salbatzen:

Apostoluen gainean

Zuen Kristok fundatu

Eta hek hil direnean

Ez da deus ganbiatu. (bis)

Elizaren buruzagi

Ikusten ez dugunak

Ordenaturik zuhurki

Nola egin ordainak,

Hiltzen diren eredura

haren bikarioak,

Agertzen dire mundura

Artzain egiazkoak. (bis)

Elizaren zimenduak

Guziz sainduak dire,

Izan arren baltsatuak

Edozein bekatore.

orotarat da hedatzen

Egiazko eliza,

Eta beti du iraunen:

Ez daiteke geriza. (bis)

Sainduekin progotxoski

Dugu komunikatzen:

Bere onez dohatsuki

Gaituzte aberasten.

Partitzen ditu gurekin

Haukien karitateak

Bere otoitz, ongi-egin,

Graziak, fagoreak. (bis)

Sinesten dut bekatuen

Erremisionean:

Jaunak utzi baitzituen

Zerurat igaitean

Betikotz bere elizan

Ministro hautatuak

Eta hekin eskuetan

Bere Sakramenduak. (bis)

Sinesten dut azkenean

Gorputz hilkor guziak

Tronpetak jo duenean

Errautsetik biziak

Altxatu behar zaizkola

Jaunari aitzinerat

Merezi duten bezala

Sententzia hartzerat. (bis)

Biztuko da haragia

Sekulan ez hiltzeko;

Betiereko bizia

Orduan da hasiko,

Edo beti ifernuan

Tormenten pairatzeko,

Edo beti deskantsuan

Zeruaz gozatzeko. (bis)

USAIAKO AKTAK

            (Airea: De tout un peu)

      1. Fedezko Akta

    Sinesten dut

Elizak dagozkan egiak

    Sinesten dut

Hala direla guziak.

Neronek ikusirik baino

Hark erranik segurkiago

    Sinesten dut.

      2. Esperantzazko Akta

    Jauna baitan

Eman dut ene fidantzia

    Jauna baitan,

Haren miserikordian.

Ediren uste dut bizia

Eta salbatzeko grazia

    Jauna baitan.

      3. Amodiozko Akta

    Bihotzetik

Maitatu nahi zaitut, Jauna,

    Bihotzetik

Gauza guzien gainetik,

Zeren baitzare guziz ona;

Maite dut halaber laguna

    Bihotzetik.

      4. Kontrizionezko Akta

    Urriki dut

Egin dudan gaixtakeriaz

    urriki dut

Hobendun naizen guziaz.

Bihurdazu, Jauna, bizia

Egidazu otoi grazia.

    Urriki dut.

      5. Adorazionezko Akta

    Zu bakarrik

Ene jabe soberanotzat

    Zu bakarrik

Guzien kreatzailetzat

Nahi zaitut nik ezagutu,

Jauna, egiaz adoratu

    Zu bakarrik.

      6. Umilitatezko Akta

    Ni ez-deusa,

Izaite soberanoari,

    Ni ez-deusa,

Nola naiteke atrebi

Ene omaien bihurtzera,

Haren tronura beiratzera,

    Ni ez deusa?

      7. Esker onezko Akta

    Zuri Jauna,

Bihurtzen dauzkitzut eskerrak,

    Zuri Jauna,

Zeren zuk ene beharrak

Ditutzun beti sokorritu.

Esker guziak zor zaizkitzu,

    Zuri, Jauna.

      8. Ofrimenduzko Akta

    Ez arbuia

Jauna, ene bihotz agorra,

    Ez arbuia

Ene ein ahal apurra.

Desiratzen dudan ongia

Zuretzat nahi dut guzia:

    Ez arbuia!

      9. Galdezko Akta

    Otoi, Jauna,

Ene hitz, obra, lan guziak,

    Otoi, Jauna,

Plazerrak, sofrikariak

Diren ene salbamenduko

Eta zu glorifikatzeko,

    Otoi, Jauna!

JUSTUAREN FIDANTZIA UMILLA

            (Airea: Joan zaut loa, joan zaut jana)

Berant zaitut ezagutu,

O Jesus dibinoa.

Berantegi dut senditu

Zure amodioa;

Zure karitateari

Berant diot ihardetsi.

Hau da ondikoa!

Denbora iraganetan

Egin tudan gaizkiak

Munduan gertatu zaiztan

Huts eta flakeziak,

Jesus, zuk odolean

Garbitu ditutzunean

Borratzen tu graziak.

Zure ontasun handian

Dut ene fidantzia,

Zure miserikordian

Esperantza guzia,

Ardietsiko dudala,

Giristino on bezala,

Goihentzeko grazia.

Egunetik egunerat

Terminoa luzatuz

Ene azken orenerat

Aski laster ez helduz

Da ene kexagunea

Zuganat, Jesus maitea,

Berantegi hurbilduz.

Bozik noa partitzerat

Mundu triste huntarik

Jesuskin juntatzerat

Noala pentsaturik.

Ez dut haren ikusteaz,

Harekin bat egiteaz

Bertze gutiziarik.

Karitate kartsuenaz

Nauzu, Jesus, maitatu;

Amodio puruenaz

Nahi zaitut pagatu.

Lehenik hemen berean

Gero eternitatean

Otoi susta nazazu.

Bainan aski denaz geroz,

Jauna, zu ikustea,

Zorionez, bozkarioz,

Izaiteko betea,

Has zaite lehen bai lehen

Otoi eni erakusten

Zure begitartea.

JUSTUEN BOZKARIOA

            (Airea: Dans cette étable)

Hain da eztia

Jaunaren legea,

Barne guzia

Uzten du betea

Esperantza onez

Kontsolazionez.

Ene gustu handia

Han dut ezarria,

Hain da eztia.

Inozentziak

Zeruko atsegin

Gozo guziak

Dekarzke berekin

Plazerren bilduma,

Zeruko erresuma,

Ditu hemen pintatzen

Eta gustarazten

Inozentziak.

Haur inozentak

Bereganat deitu

Zituen Jaunak

Eta deklaratu

Zeruan sartzeko

Hekin iduriko

Behar zela bihurtu

Eta imitatu

Haur inozentak.

Omore onak

Haur inozentetan

Ikusten denak

Emaiten du bixtan

Zenbat arraitasun,

Maitagarritasun

Diotzan iratxiki

Inozentziari

Omore onak.

Justuak beti

Kontent alegera

Dire ikusi

Prest obeditzera.

Aingeruen pare

Bertutez bertute

hegaldaka bezala

Kurritzen dutela

Justuak beti.

Bozkarioak

Bete tuenean

Gure gogoak

Bertuten bidean,

Ezartzen tu betan

Gure bihotzetan

Dohatsuen gozoa,

Barne barnekoa

Bozkarioak.

Gozorik gabe

Kurritzen denean

Beti herabe

Zeruko bidean,

Iduri dutela

Bortxaz doazela.

Bizian holakoak

Uzten tu Jainkoak

Gozorik gabe.

Tristeziari

Bihotza libratuz

Bertuteari

Zeiharka beiratuz

Hori da bixtatik

Zerua galdurik

Ibiltzea trunbilka

Libratuz bihotza

Tristeziari.

Gogo tristeak

Iluntzen baditu

Gure barneak,

Animatzen ditu

Allegerantziak,

Jaunaren graziak

Ezartzen tuenean

Omore onean

Gogo tristeak.

Salbatzaileak

Gizonen artean

Azken urteak

Eman tuenean,

Bere ontasunaz,

Begitarte onaz

Zituen gonbidatzen

Eta irabazten

Salbatzaileak.

Zeruan ere

Haren arraiziak

Ditu fin gabe

Dohatsu guziak

Gloriaz betetzen,

Plazerez gainditzen,

Jaunaren ontasunak,

Begitarte onak

Zeruan ere.

Munduak berak

Nahi tu ikusi

Bihotz minberak

Sofritzen arraiki;

Legeak konplitzen,

Bozik jarraikitzen

Sainduek irakatsi

Duten bide hari,

Munduak berak.

ZERURAKO HATS-GORAPENAK

            (Pelegrinen airean)

Zeruan da ene herria:

    Beher huntan

Biderant bat naiz etorria

    Egun hautan.

Munduko distiadurak

    Ez nau xoratzen;

Zorionaren itxurak

    Ez-deus ditut kondatzen.

Orein hestuak egarriaz

    Ur-bururat

Kurritzen ohi du lehiaz.

    Ni zerurat

Lehia handiagoak

    Beti narama,

Han gozoz baitu Jainkoak

    Sasiatzen arima.

Egun bat zure atarian

    Iragana

Bertze asko millen artean,

    Ene jauna,

Hainitzez da hobeago;

    Haren gozoak

Bozten tu hobekiago

    Ene barren-gogoak.

Karitatearen ibaian

    Amodioz

Zorionaren iturrian

    Bozkarioz

Zeruan dire horditzen,

    Halere beti

Direlarik sasiatzen

    Beti dire egarri.

Miserikordiak egia

    Han du batzen;

Eta bakeak justizia

    Besarkatzen:

Egia lurretik sortu

    Eta zerutik

Justizia da agertu

    Bere harmak utzirik.

Nork emanen dauzkit hegalak

    Airatzeko?

Lagunduko ene ahalak

    Ilkitzeko,

Desterru triste huntarik

    Lehen bai lehen

Has nadin orai beretik,

    Jauna, zutaz gozatzen.

Errozue ene maitiari

    Berehala

Idek dezan biderantari,

    Hemen dela

Hartaz bertzerik munduan

    Ez dakusana,

Haren minez desterruan

    Hiratzen ari dena.

Hik ezperen, o Herioa,

    Entzun nezak

Desterru hunen terminoa

    Labur ezak:

Nigarrezko haran huntan

    Nola ni bizi

urtu gabe nigarretan

    Behatuz zeruari?

Babiloniako ur-hegi

    Ederretan

Jarria nindagon tristeki

    Nigarretan.

Sion, zutaz orroiturik,

    Nintzen gelditu

Betan organo jotzetik

    Eta koplak ixildu.

Sion, zutaz erran zaizkidan

    On guziak

Finki dagozkat nik gogoan

    Ezarriak;

Nik zu ahantz, Jerusalem,

    Hiri maitea?

Lehen dut kontsentituren

    Mihiaz gabetzea!

Mendi sainduaren alderat

    Itzuliak,

Argitu deneko, dagozkat

    Bi begiak,

Nahiz urrundik bederen

    Sion ikusi

Bai eta Jerusalem

    Beti bixtan iduki.

Zure baitan dut ezarria

    Betikotzat

Ene esperantza guzia

    Nik behintzat,

Jerusalem zerukoa:

    Horrat heltzeko

Desira bihotzekoa

    Askiko dut hiltzeko.

Mundu hau ez dut nik sekulan

    Maitatuko,

Zeren ez bainaiz beher huntan

    Gozatuko

Ene bihotzak galdetzen

    Duen gozoaz,

Zeruan xoilki gustatzen

    Den zorion osoaz.

Bizi behar banaiz oraino

    Mundu huntan

Ene desirak zeruraino

    Altsa detzan

Bihotzen kreatzailea

    Dut otoiztuko

Eta Birjina maitea

    Emanen ararteko.

HIRUR IZEN SAINDUEN:
JESUS, MARIA, JOSEPEN
INBOKAZIONEAZ

Jesus Maria, Josep,

Beti behar tugu

Beneratu Kristauek

Eta maiz aipatu.

Mihiz eta bihotzez

Aipatuz ardura,

Izen horien bidez

Heltzeko zerura.

Denbora guzietan

Eta bereziki

Hiltzeko orenetan

Deitzen tuenari

Jesus, Maria, Josep

Zaizko baliatzen

Eta haren fagore

Zeruan altxatzen.

Jesusen izenean

Da Satan urruntzen.

Maria aipatzean

Aingeruak bozten.

Josep espos garbiak

Darozkigu beti

Fagore bereziak

Ardiets-arazi.

Hirur izen sainduak

Moldezko letretan

Diren eskribatuak

Leku guzietan.

Jesus, Maria, Josep,

Begiz ikustean

Ditugun beti ere

Gure bihotzetan.

Izen saindu horiek

Ekarriz gogora

Ein-ahalaz guziek

Detzagun ohora.

Jesusen aipatzean

Beti errespetuz

Zeruan bai lurrean

Belaunak doblatuz.

Jesusek odolean

Erosi bagaitu,

Mariak sabelean

Jesus ekarri du.

Josep aita-ordeak

Jesusen hazteko

Jasan tuen nekeak

Ez tu ahantziko.

Jesusek boterea

Berak du eskutan.

Mariak galdetzea

Aski du zeruan.

Josepen kreditari

Nola errefusa

Jesusen hazte-sari

Galdetzen duena?

Etsaia badabila

Gure ingurutan

Errabian bezala

Gu irestekotan.

Jesus, Maria, Josep

Erran bezain sarri,

Kalterik egin gabe

Badoa ihesi.

Bekatu borratuek [barkatuek]

Zor dituzten penak

Eta huts benialek

Merzi tuztenak

Jesus, Maria, Josep

Aipatuz debotki

Ixtant berean dire

borratzen osoki.

Jesus, Maria, Josep,

Ene agonian

Defenda nazazue

Etsaien erdian.

Ene azken guduan

Hel zakizkidate

Har zazue orduan

Nitaz pietate.

AINGERUEZ

Aingeru-tropak

Zituen kreatu

Jaungoiko onak

Eta destinatu

Gure gidatzeko

Eta beiratzeko

Zerurako bidean

Etsaien artean

Aingeru-tropak.

Lot justuari

Zitzaizkon agertu

Hain dohatsuki

Betan bi aingeru,

Eskutik harturik

Sodomako sutik

Salboan emaiterat

Eta gidatzerat

Lot justuari.

Jakob sainduak

Biaia batean

Lehen pausuak

Ein zituenean,

Zituen kausitu

Eta ezagutu

Aingeru gidariak,

Bidean jautsiak,

Jakob sainduak.

Labe gorrian

Ezarri zituzten

Haurren erdian

Ikusi izan zen

Jautsia laberat

Haurren beiratzerat

Jaunaren Aingerua,

apartatuz sua

labe gorrian.

Lehoin goseak

Zituzten ikusi

Hain herabeak

Ez nahiz ausiki

Daniel justua

Zeren Aingerua

Harekin baitzen jautsi

Eta mantsarazi

Lehoin goseak.

Arkangelu bat

Ama Birjinaren

Salutatzerat

Zerutik jautsi zen,

Emanik berria

Mariak Mesia

Zarokula ekartzen

Sinesten bazuen

Arkangelu bat.

Josep justua

Aingeru on batez

Abisatua

Nola zen Herodes

Sartu errabian,

Gabaren erdian

Ama-semez kargatu

Eta zen partitu

Josep justua.

Jesu-Kristori

Hiltzeko menean

Zenean jarri

Baratze batean,

Odolez izerdi,

Zitzaion etorri

Zerutik aingeru bat

Kuraiestatzerat

Jesu-Kristori.

Presondegitik,

Gatez kargatua

Zaukatelarik,

Soldaduz zaindua,

aingeru batek du

Piarres libratu,

Haren gateak hautsi

Ta ilki-arazi

Presondegitik.

Edozein orduz

Itsas-leihorretan

Ezin gaihenduz

Arrisku handitan,

Lotsatzetik urrun,

Bozik segi zagun

Jaunaren Aingerua,

Gure sustengua

Edozein orduz.

Satan gaixtoa

Oldartzen bazaiku

Bihotz flakoa

Beharrez garaitu,

Beti har detzagun

Aingeruak lagun;

Holako lagunekin

Laster da desegin

Satan gaixtoa.

Mundu sotilla

Gu tronpatu nahiz,

Ager dadilla

Kontent eta irriz.

Gure beiratzerat

Aingeru tropa bat

Da zerutik jautsiko

Eta bentzutuko

Mundu sotilla.

Beti gurekin

Badago josia

Lipizta zikin

Arimen etsaia,

Haren asalduak

Gure aingeruak

Alfer ditu bihurtzen

Eta gudukatzen

Beti gurekin.

Zeruan ere

Beti aingeruak

Gure fagore

Dire altxatuak:

Otoitzak, amoinak,

Gure obra onak

Ez dire baliatzen

Hekin bidez baizen

Zeruan ere.

Esker handiak

Zor zaizko Jaunari

Haren graziak

Bai-ditu ezarri

Gure ingurutan

halaber guardian

Aingeruak beilari

Eman dauzkunari

Esker handiak.

Jauna zeruan

Ikusten du klarki

Nahiz munduan

Gurekin den beti.

Gure aingeruak

Gur'errespetuak

Beti ditu merezi,

Bixtan baitu beti

Jauna zeruan.

BERTUTE TEOLOGALAK

      1. Fedea

Munduko jakintasunak

Eta haren argiak

Maiz tronpatzen du gizonak,

Lilluratzen begiak.

Bainan fedea gidari

hartzen duen guziak

Ikusten ditu segurki

Jakin behar egiak.

      2. Esperantza

Sainduki bizi direnak

Legez dire penatzen;

ordean horien penak

Gozo dire bihurtzen,

Agindu zaioten sari

Eternalaren bixtan,

Esperantzaren sokorri,

handia bihotzean.

      3. Karitatea

Zeren den hain maitagarri,

Zeren den guziz ona,

Amodioz Jainkoari

Lotzen zaion arima

Lokarririk sainduenaz

harekin bat eginik,

Dohatsuen zorionaz

Gozatzen da jadanik.

BERTUTE MORALAK

      1. Justizia-zuzentasuna

Fedeaz giristinoa

Dohatu duenean,

Ezarri dio koroa

Jaunak buru gainean.

Bainan beti orroit bedi

nausi bat baduela

Bizi ez bada zuzenki,

puniko duena.

      2. Indarra-kuraiea

Zenbat etsai mundu huntan

Errabian bekaitzez

Kristau onen ingurutan

Boztuak hekin gaitzez.

Bainan indarrez, kuraiez

Animatuz bihotzak,

Burlatzen dire etsaiez,

Bentzutzen tuzte gaitzak.

      3. Prudentzia

Ilunbez inguratuak

heldu gare mundurat,

jakitatez gabetuak

Gur'etsaien arterat:

Ez balitu prudentziak

Gure oinak gidatzen,

Maiz gintezke eroriak:

Noiz ginabilzke xuxen?

      4. Tenperantzia

Bihotzez Jainko xoilari

Juntatuak egonez,

Lurreko ontasunari

Kasu guti eginez,

Plazer, gustu, gutiziak

Moderatuz zuhurki

Behar tu tenperantziak

Izarian iduki.

      5. Emetasuna-mantsotasuna

Damuak, nahigabeak

Izpirituko penak,

Gorputzeko doloreak,

Gaitzak, eritasunak

Hartzen badire mantsoki

Hagitz dire arintzen:

Emetasunak errexki

Du kolera bentzutzen.

      6. Umilitatea

Izpirituz umil denak

Ez baditu barnean

Sendimendu apalenak

Maiteki bihotzean,

Haren umilitatea

Bertute agorra da;

Ez da hura bertutea,

Bainan haren axala.

      7. Modestia

Ibiltzean, mintzatzean,

Eta bere jaunzturan,

Elizetan, mundupean,

Beti leku orotan

Kristau onen modestiak

Behar du seinalatu

Ikusten tuzten guziak

Onez edifikatu.

RELISIONEAREN BERTUTEAZ

Gure kreatzaileari

Adorazionea

Haren handitasunari

Zor zaion ohorea

Bihurtzerat erakartzen

Gaituen bertutea,

Bertute hortan zerratzen

Da Relisionea.

Jainkoa desohoratzen

Dutenak bere baitan

Edo hari kontsekratzen

zaizkon zenbait gauzetan

Relisione gabeak

Ditezke holakoak

Eta blasfematzaleak

Eta sakrilegoak.

Idolatria, magia

Edo aztitasuna

Bai eta sorginkeria

Pratikatzen tuena

Bizi da bere arimaz

Egin gabe kasurik,

Relisione sainduaz

Obraz arnegaturik.

Azti eta sorginetan

Dutenek fidantzia

Enganio galkorretan

Deramate bizia:

On ez gaitzen emaiteko

Ez du nihork dohainik,

Ez badu gur'onetako

jainkoak berak emanik.

Nork zukeien ezagutu

Jopen papientzia

Satanek ez balu artu

Hainbertze ausartzia?

Orduan Jopek badaki

Eta dio haltoki

Ez dela onik ez gaitzik

Non ez den Jauna ganik.

Jaunak eman, hark ereman

Haren izen saindua

Beti leku guzietan

Den benedikatua:

Dio Jopek miserian

Eroria delarik

Harrak kenduz ongarrian

Bere zaurietarik.

Jaunak maite dituenak

Zehatzen ohi ditu

Tobias aingeru onak

Zuenean argitu,

Zure frogatzeko, dio,

Jaunak zaitu itsutu,

Zeren ainitz amodio

Ekartzen baidarotzu.

GIZONAREN AZKEN FINAK

      Heriotzea

Herioak mundu huntan

Ez du nihor gupida:

Monarken palaziotan

Etxoletan bezala

Sartzen da berdin ausartki

Eta haren kolpeak

Badaramatza sotilki

Zahar eta gazteak.

Herioaren izenak

Lazten tu gehienak

Eta haren aipamenak

Lotsatzen gaixtaginak.

Kristau onak du kontrarat

Hiltzea desiratzen,

Hilik baizen bizitzerat

Ez baida nihor heltzen.

      Jujamendua

Zer da lazgarriagorik

Jujamendua baino?

Juje hala argiturik

Izan da egundaino?

Bihotzen plegu gordeak

Ditu klarki ikusten;

Pentsatu eta eginak,

Hitzak ere pisatzen.

Lehen jujamendu hori

Bada hain lazgarria,

Azken jujamenduari

Jinen zaio aldia:

Menden azken egunean

Juje soberanoa

Mundurat jausten denean,

Nork jasan haren soa?

      Parabisua

Ez du begiak ikusi,

Beharriak aditu,

Izpirituak hain guti

Zer diren konprenitu

Justuentzat Jainko Jaunak

Preparatu saria:

Parabisu-ontasunak

Eta hango gloria.

Guziak Errege dire

Zeruko erresuman;

Ez dire beldur batere

Deusek altara detzan.

Desira baino zeruan

Aboro da gozoa;

Hitz batez, parabisuan

Ikusten da Jainkoa.

      Infernua

Infernua da leize bat

Beti sutan dagoena,

Jaunak aurtiki du harat

Gaitz guzien bilduma.

Han beti dute sofritzen

Esperantzarik gabe:

Deusek ez ditu gutitzen

Tormentak behin ere.

Gorputzak eta arimak

Suak ditu erretzen

Bainan surik bortitzenak

Ez ditu konsumatzen.

Gehienik du berretzen

Horien ondikoa

Zer gatik ez den ikusten

Infernuan Jainkoa.

DENBORAREN BALIOA

Denboraren balioa

Ez daiteke estima.

Zerua da prezioa

Ixtant bakotxarena.

Hartaz ongi baliatuz

Heltzen dire zerurat,

Hura gaizki enplegatuz

Betikotz infernurat.

Ontasun guziz balios,

Dohain preziatua,

Instant eta mement oroz

Guretzat berritua.

Hartaz ongi baliatuz

Heltzen dire zerurat

Hura gaizki enplegatuz

Betikotz infernurat.

Mundu huntan ez ahal da

Hain gaizki beiraturik

Nola bai dago denbora,

Edozein aldetarik.

Batzuek hil nahi dute

Zaielakotz luzegi;

Bertzek gaitz nahi diote

Doalakotz fitegi.

Batzuk bertzek bezain gaizki

Dute Arrazoinatzen;

Ez baidakite zuhurki

Denboraz baliatzen:

Ez lezakete banoki

Enplega hanbat oren

Pentsatzen balute ongi

Zenbat balio duen.

Lehen, orai eta gero

Dire hirur memento:

Lehen hori iragana

Berriz ez itzultzeko

Eta geroren mentura

Ez da gure meneko.

Orai da beraz segura

Gure salbamenduko.

Lehen egin behar zena

Orai dezagun egin.

Gerokotz uzten duguna

Ein gabe utz ez dadin.

Igorriz beti gerorat

Bere salbamendua

Erortzen da infernurat

Tropelaka mundua.

Denbora iragaiten da

Ximista bat bezala;

Gure bizia badoa

Nihork ez daki nola.

Amets baten pare dire

Denbora iraganak,

Beti gozaturik ere

Munduko atseginak.

Luzaro bizia gatik

Ez badugu deus egin,

Zerukotz balios denik

Goaz esku hutsekin

Juje garratz bezain zuzen

Baten tribunalerat

Zerbitzari inutilen

Arrastaren hartzerat.

Jaunak han ez du galdetzen

Zenbat urte ditugun,

Ez munduan izan garen

Pobre ala dirudun,

Bainan bai nola pasatu

Tugun gure egunak

Eta nola gobernatu

Hark eman ontasunak.

Bertutearen obratzen

Enplegatu egunak

Beteak dire kausitzen

Eta baliosenak.

Horien orroitzapenak

Ilkitzean mundutik

Ezartzen ditu gizonak

Fidantziaz beterik.

Adios, dio egunak,

Banoa sekulako.

Bihar bilatzen nauenak

Ez bainau kausituko.

Egun hunek diraueno

Laster eigun bidean

Geldi ez gaiten betiko

Gauaren ilunbean.

UMILITATEA

O umilitate saindu,

Bertuten zimendua,

Saindutasunak zu zaitu

Betiko sustengua,

Zenbatenaz apalago

Bai datza ezarria,

Hanbatenaz bortitzago

Da zimendu berria.

Zimenduan dire sartzen

Harririk sendoenak,

Hek bai dituzte jasaiten

Asenturik gorenak:

Axaletik hasten bada

Bertuten asentua,

Beti flako izanen da,

Aise barreiatua.

Gora igan nahi badu

Nihork Jaunaren bixtan

Behar du hagitz apaldu

Lehenik bere baitan,

Zeren apaltzen direnak

Bai dire altxatuak,

Eta altxatzen direnak

Justuki apalduak.

Jaunak kreatu zituen

Zeruan aingeruak,

Edertasunez beztitu

Hekin Izpirituak.

Bainan bere urgulluak

Ditu eror-arazi

Eta umiliatuak

Infernurat egoitzi.

Barnez ezti eta umil

Ez den giristinoa

Ez daite zuganat hurbil,

O Jesus dibinoa.

Bihotz ezti umiletan

Duzu zure gostua

Ezar azu gure hautan

Zure izpiritua.

Zer den gure etorkia

Ongi kontsideratuz

Eta gure miseria

Begien bixtan hartuz

Ezagutu behar dugu

Gure ez-deustasuna

Bihotzean garraiatu

Beti umiltasuna.

Gu baitan den on guzia

Zerutik heldu zaiku,

Ordean gaixtakeria

Gerok obratzen dugu.

Zertaz beraz glorifika?

Nondik har banitate?

Azkenean harren bazka

Bihurtu behar gare.

Bertute, merezimendu,

Dituzkegun apurrak

Jaunak emaiten dauzkigu,

Hek dire haren obrak.

Eskerrak beti umilki

Hari bihur detzagun,

Ez bagare maluruski

Haren bixtan hobendun.

Jaunaren aintzin-gidari,

Gorenaren profetak

Handi eta miragarri,

Saindu bezain diskretak

Umilki tu gerizatu

Dohainik ederrenak:

Jaunak hartaz egin ditu

Laudorio gorenak.

Jesusek bere amatzat

Maria du hautetsi.

Eta haren sabelerat

Gizon eginik jautsi:

Zer ontasun, zer ohore

O Jainkoaren ama!

Hautatzen duzu halere

Sehi baten izena.

Jesusek bere burua

Gizonaren semetan,

Hortaraino apaldua,

Tratatzen du munduan:

Nork esplika, nork konpreni

Handitasuna bera

Hain apal nola den jautsi

Gizonen altxatzera?

Jesusen umiltasuna

O zer mirakulua,

Suntsitu behar lukena

Gizonen urgulua!

Gu behar gare apaldu,

Jauna, zure oinetan,

Ahalaz umiliatu

Gure hobenen bixtan.

BEKATU MORTALA

            (Kantabren martxa)

Bekatua, mustro lazagarri,

Gure arimen etsaia,

Hire ondotik duk etorri

Herioaren premia!

Hik duk mundurat ekarri.

Arimen etsimendua

Izurriaren kotsua,

Aire hain korronpitua,

Gaitz guzien ibaia!

BEKATU BENIALA

            (Kantabren martxa)

Jainkoa maite duenari

Hutsik xumenak min dio,

Aitetan den hoberenari

Damu egiten baitio:

Erori den bezain sarri,

Altxatzerat du egiten,

Nigar karatsak ixurtzen

Penitzentzian bilatzen

Zenbait erremedio.

BEKATU KAPITALAK

      1. Orgullua

Orroit handi orgullutsua

Ixtil puska bat haizala

Lizunkeriaz orhatua,

Hil bezain sarri ustela.

Bizian adimendua

Ilunbez duk estalia,

Eta hi haizen guzia

Ez-deusetarik hasia,

Amets baten itzala!

      2. Abarizia

Bihotza dauk abariziak

Suak bezala erretzen.

Aberasteko gutiziak

Gogotik irets-arazten

Krima suerte guziak.

Munduan bizi haizeno

Duanaz aberats baino

Ez duanaz pobreago,

Gosea duk sofritzen.

      3. Lohikeria

Ez da sekulan sasiatzen

Plazen likitsen gostua;

Atseginak bai du berretzen

Atseginen egartsua.

Desirek desirak bizten.

Jainkozko gauza guziak

Gogotik arras utziak

Dagozka bihotz lohiak,

Haragi bihurtua.

      4. Inbidia

Gizona, hire inbidiak

Ez dik kolpatzen hi baizik:

Ikusten tuan on guziak

Pozoin bihurtzen darozkik.

Etsai haren maleziak

Gozamenez eskasia,

Ontsasunez pobrezia,

Bozkarioz tristezia

Hiretzat egiten dik.

      5. Gormandiza

Jateko eta edateko

Uste duk sortu haizela?

Noiz artean duk idukiko

jainkotzat hire sabela?

Ordu duk ezagutzeko

Bizitzeko dela jaten

Et'ez jateko bizitzen,

Adimendurik ez duten

Errana den bezala.

      6. Kolera

Errabiaren pareko da

Koleraren asaldua.

Kolerosak ez du gupida

Ez mundua, ez zerua:

Guziak ditu partida;

Blasfemioak ahoan,

Gaixtakeria gogoan,

Bere baitarik kanpoan

Dabilla zoratua.

      7. Alferkeria

Alferkeriaren pozoinak

Atakatzen tu eztiki

Gure biziaren harroinak

Eta bihurtzen hain nagi:

Gorputzak eta arimak:

Indarrez ditu gabetzen,

Arras herabez betetzen,

Izpiritua goibeltzen,

Uzkurturik osoki.

BEKATOREAREN ZORTEA

O zein den zorte tristea,

    Bekatorea,

O zein den zorte tristea

    Pentsa-zak maiz

Bekatuan bizitzea,

Salbatu nahi bahaiz.

Jainkoaz hastietsia,

    Haren etsaia,

Jainkoaz hastietsia,

    Erreboltan,

Daramak hire bizia

Tristeki mundu huntan.

Soseguaz gabetua,

    Asaldatua,

Soseguaz gabetua,

    Haiz aurkitzen

Gatibo bilakatua,

O zer ez duk sofritzen!

Hire plazer gozoetan,

    Atseginetan,

Hire plazer gozoetan

    Bihotzerat

Heldu ohi zauk bet-betan

Edo-zer trublatzerat.

Herioaz orroitzean

    Hire barnean

Herioaz orroitzean

    Zer laztura

Ez duk hire bihotzean?

Hobenen erredura!

Ez balitz deus beldurtzeko

    Bertze munduko,

Ez balitz deus beldurtzeko,

    Bainan Jaunak

Surat ditik aurtikiko

Kriman hiltzen direnak.

Pentsa-zak dohakabea,

    Hire epea

Pentsa-zak dohakabea,

    Hurbil dela;

Luzaro bizi ustean

Egun hil haitekela.

Beti gerorat uztea

    Konbertitzea,

Beti gerorat uztea

    Duk ondikoz

Noizbait salbatu ustean

Galtzea sekulakotz.

Ez duk ez biharamunik

    Seguraturik,

Has hadi, has, egun danik

    Konbertitzen,

Bekatua kitaturik

Barkamendu galdatzen.

Salbatzaile dibinoak,

    Hire Jainkoak,

Salbatzaile dibinoak

    Hau bilatzen

Egun darozkik besoak

Amultsuki hedatzen.

Haren ontasun handiaz,

    Haren graziaz

Ez bahaiz egun lehiaz

    Baliatzen,

Laster bere justiziaz

Hasiko duk obratzen.

Bihotz umiliatuak,

    Doluz zaurtuak,

Salbatzaile amultsuak

    Onesten tik

Eta hekin bekatuak

Ahanzten barkaturik.

JAUNAREN HITZAZ
(PREDIKUAZ)

Laster eigun predikura:

Jauna da han mintzo zaikuna.

Eta haren gantzudura

Bihotzak hunkitzen tuena.

      Laster eigun predikura,

      Graziaren ur-burura.

Laster eigun predikura,

Jaunaren ontasun handiak

Aditzailen bihotzera

Han ixurtzen ditu graziak.

Jaunaren hitz sakratuak

Justuak ditu kontsolatzen.

Eta kriman ohituak

Konbertitzerat gonbidatzen.

Itsuak ditu argitzen

Jaunaren hitz boteretsuak,

Barneko gaitzak sendatzen

Eta garbitzen lepratsuak.

Laster eigun predikura,

Jaunak han baitu irakasten

Zerura bide segura

Eta berak hartan gidatzen.

Jauna bera da egia,

Aditzen dena predikutik

Bai eta predikaria

Guk hau ez ikusia gatik.

Laster eigun predikura,

Han da egiazko bizia.

Hilen pizteko mundura

Berri-berritan etorria.

Sekulan Jaunaren hitzak

Ez du bere indarra galtzen,

Konbertitzen tu bihotzak

Edo bekatuan gogortzen.

Laster eigun predikura:

Han behar dire konbertitu

Gure bihotzak onera

Eta Jaunarekin baketu.

Beira kontra egitetik

Deitzen gaituen graziari.

Mendiak bere lekutik

Aldaratzen tuen bozari.

Bekatuaren erroak

Aterako tu betikotzat

Noizbait Libango zedroak

Inarrosten zituen bozak.

Laster eigun predikura,

Lazaro usteltzen hasia

Biztu zuen Jauna bera

Gure biztera da jautsia.

Bekatuaren hobitik

Atera nahi den guzia

Has bedi orai beretik

Higuintzen iragan bizia.

Laster eigun predikura

Bihotzak urrikiz beterik

Lehenago desertura

Kurritzen zuten predikutik.

Barneko penitentziak

Borratuko ditu hobenak

Egin ditugun gaizkiak

Eta merezi tuzten penak.

      Laster eigun predikura

      Fruitu horien biltzera.

PREDIKUA HASTERAKOAN

            (Je viens à vous, Seigneur: instruisez-moi)

Otoi, Jauna, zuk argi gaitzazu.

Zuk bakarrik zure lege saindua

Progotxoski irakasten duzu,

Bihotzetan ezartzen finkatua.

Gori zazu su dibino hartaz

Zure partez mintzatzera doana

Eta guri zure gantzuduraz

Aditzailen bihotz gogortasuna.

AZKEN JUJAMENDUAK

            (Airea: Foudres, éclairs, trompette et tonnerre)

Aditzen da tronpeta lazgarria,

Etorri da Jaunaren eguna

Egun triste, egun lotsagarria

Eta egun handiena.

Ihortziri eta ximixtapean

Lehenago Jauna mintzatu zen;

Bainan egun bere majestatean

Handiago da agertzen.

Aspaldi lur bihurtu haragiak

Erraustuak ziren hezurretan;

osaturik instant batez guziak

Bizterat doaz bet-betan.

Aingeruek aldarazten dituzte

Merezitu duten eredura:

Gaixtaginak eta onak bi parte

Jaunaren bi aldetan.

Hobendunak ezkerreko aldetik

Ikusten du Juje hasarrea;

Eta onak Jaunaren eskuinetik

Idurikatzen bakea.

Errabian ahalkez estalirik,

Gaixtaginak marrasketan daude;

O zatorzte, lurrak eta mendiak!

Otoi estal gaitzazue!

Ifernuak erraiak idekirik,

Diote, hots, irets baginetza.

Bainan egun Jaunaren begitarik

Ez daite nihor geriza.

Orduraino gordeak egon diren

Arima beltze eta itsusiak

Agertzen tu guzien bixtan hemen

Jaunaren argi biziak.

Ilunbetan bakarrik sekretuan

Egin krimak han agertzen dire;

Bihotzean eta izpirituan

Has-akaba zinak ere.

Bizioak bertutearen kapak

Estalirik munduaren bixtan

Enganatu gaituzten hipokritak

Emanen dire argitan.

Gaixtaginak bere krimen laidoa

Hain handia edireten badu,

Emanen den arrasta betikoa

Nola behar du aditu?

Zoazkidate, ah! madarikatuak!

Zoazkidate urrun ene ganik.

Sekulako surat kondenatuak

Erretzerat orai danik.

Su eternak debruentzat piztuak

Arrasta hau eman bezain sarri

Erretzen tu arima damnatuak

gorputzak bezain bortizki.

Bertutea, kalomniaz belztua

Orduraino izan balin bada,

Egun hartan ohorez gainditua

Handizki laudatuko da.

Egarriak, goseak, buluziak

Mundu huntan ibili direnak

Egun hartan espos-soinez jauntziak

Kontsolatuko tu Jaunak.

Itzultzen da eskuineko alderat

Arraiturik Jaunaren bisaia.

Isurtzen du justuen bihotzerat

Bozkariozko ibaia.

Zer gozoa aditzean: zatozte

Ene aitaz benedikatuak:

Har-zazue ene glorian parte:

Han dire zuen tronuak.

Sartzen dire zeruko errresuman

Arimekin gorputz gloriosak

Gozatzeko mende eternaletan

Egiazko zorionaz.

IFERNUAZ ETA HANGO PENEZ

Kreatura damnatua,

Hire penak zer diren,

Zer den hire infernua

Zenbat dukan sofritzen,

      Erraguk, erraguk,

      Argitu nahi gaituk.

Ez dezaket erran hitzez

Zenbat dudan sofritzen.

Ene dolore bortitzez

Hasten banintz mintzatzen,

    Sobera flakoak

    Litezke terminoak.

Ez badezakek esplika

Zenbat duan sofritzen

Sentitzen duan bezala

Erdizkatxe bederen.

      Erraguk, erraguk,

      Argitu nahi gaituk.

Ene zorigaitzak ez du

Helas! bertze nebririk

Jainko guziz boteretsu

Baten kolera baizik.

    Nik hura ondikoz

    Bizturik sekulakotz.

Hire pena zertan datza?

Zerk darozkik alatzen

Arima eta gorputza

Zerk hauen tormentatzen.

      Erraguk, erraguk,

      Argitu nahi gaituk.

Su mirakulluzkoenak

Erretzen ditu beti

Gorputza eta arima

Eta ezin kontsumi.

    Sua dugu hemen

    Jaten eta edaten.

Su lazgarri horren karrak

Zenbat iraun behar du?

Element horren indarrak

Noiz behar du jabaldu?

      Erraguk, erraguk,

      Argitu nahi gaituk.

Ez diro deusek iraungi

Behin biztu denean

Iraun beharko du beti,

Beti indar berean.

    Jainko Hasarreak

    Bizten duen labeak.

Zer leku den infernua,

Zer duan hor ikusten,

Nortaz haizen lagundua,

Nork duen hor manatzen.

      Erraguk, erraguk,

      Argitu nahi gaituk.

Infernua da leze bat

Debruen erresuma,

Jaunak aurtiki du hunat

Gaitz guzien bilduma:

    Munstro beltzik baizen

    Ez da hemen ikusten.

Hire pena guzietan

Zein da lazgarriena,

Gehienik hire baitan

Aflijitzen haizena?

      Erraguk, erraguk,

      Argitu nahi gaituk.

Orroitzean ene faltaz

Gabetua naizela

Betikotz ene Jainkoaz

Errabian bezala

    Dolorez, auhenez,

    Urtzen naiz haren minez.

Zertako haiz okupatzen

Galdu duan Jaikoaz?

Zer gatik ez duk etsitzen

haren amodioaz?

      Erraguk, erraguk,

      Argitu nahi gaituk.

Higuintzerat bortxatua

Naizen Jainkoagana

Ez dakit zerk hertxatua

Instant oroz narama,

    Beti bere ganik

    Kasatzen nauelarik.

Nola duan merezitu

Jainkoaren kolera,

Zeren gatik kondenatu

Hauen supliziora.

      Erraguk, erraguk,

      Argitu nahi gaituk.

Dela madarikatua

Sortu nintzan eguna

Eta lehen bekatua:

Egin izan nuena:

    Krima hark ondikotz

    Galdu nau sekulakotz.

Bekatu mortal bakar bat

Aski bada galtzeko,

Milaka ein tuztenentzat

Zer pena ote dago?

      Erraguk, erraguk,

      Argitu nahi gaituk.

Gaztiguen hedadura

Gaixtoek leze huntan

Bere krimen eredura

Beharko dute jasan:

    Pena eternalak,

    Ordean ez igualak.

Bekatu mortalekin

Juntatua denean

Huts benial batek berdin

Izanen du lezean

    Pena eternala

    Huts mortalak bezala.

Borratuak izan diren

Bekatu beren pena,

Denboran konplitu ez den

Penitzentzia hura

    Ez daite sekulan

    Akaba infernuan.

Denboran hain urrikari

Ditu gizon flakoak

Justu bezain miragarri

Agertzen den Jainkoak

    Aitzitik ordean

    Ez eternitatean.

PURGATORIOAZ

O arima Jainkoaz onetsia,

Orroit hadi badela leku bat

Hemen arras Jaunaren justizia

Satifatu ez duenarentzat.

Borratua izan arren hobena,

Ez ziaukuk Jainkoak barkatzen

Bekatuak noizbait zor duen pena

Nun ez dugun osoki pagatzen.

Hurbil hadi purgatoriotara,

Jaun botere guzia duenak

Biztu duen suzko leze hartara:

Entzunen tuk auhenik minenak.

Arima hek gauza gutia gatik

Bizi dituk hats-gorapenetan,

Urrunduak zeruko gloriatik

Aurkitzen tuk tormenta dorpetan.

Zenbatenaz maitagarriagoa

Ezagutzen bai dute Jainkoa,

Hanbatenaz zaie bortitzagoa

Jasan behar duten ondikoa.

Lege balitz mundura bihurtzea

Hango penak behin frogaturik,

Ez laiteke zilegi mintzatzea

Jainkoaren justiziaz baizik.

O! menturaz gure adiskideak

Gure gatik dire penatuak,

Gure hurko burraso-ahaideak

Gure faltaz sutan hondatuak.

Behar bada hemen gure alderat

Amodio sobra zutelakotz,

Izan dire purgatoriotarat

Aurtikiak hainitz urtekotzat.

Zuek, gure adiskide maiteak,

Diote maiz nigar-marrasketan,

Otoitz, barur, eta karitateak

Egitzue gure fagoretan.

Otoi, Jauna, otoi urrikalmendu

Su-lametan daudezen arimez

Galdegiten dautzugu barkamendu

Mundu huntan ein tuzten hobenez.

Bara zaite bara hei jazartzetik.

Gehiago ez utz hek erretzen.

Ah! has bitez, aterarik su-petik,

Zutaz, Jauna, zeruan gozatzen.

SAKRAMENDUAK

            (Airea: Kantabren martxa)

      1. Jeneralean

Soldadoaren lantzak dautzu,

Jesus, sahetsa ideki:

Zauri sakratu horrek ditu

Gure minak sendarazi.

Zauri hortan zaizko sortu

Sakramenduen grazia,

Biziaren iturria,

Zorionaren bahia,

Gizonen arrazari.

      2. Bataioa

Bekatuan kontzebituak

Adamen ume guziak,

Haren ondikoen primuak

Jainkoaz hastietsiak,

Justuki kondenatuak

Mundu huntan ginen sartu;

Ordean zeruko primu

Berritan egiten gaitu

Batioaren graziak.

      3. Konfirmazionea

Jesu-Kristoren milizian

Izenak eman ditugu

Haren banderaren azpian

Graziak gaitu bortiztu.

Bertze dohainen erdian

Konfirmatu garenean

Gurutziaren seinalean

Etsai guzien gainean

Garaia eman zaiku.

      4. Aldareko sakramendua
          eta sakrifizioa

Zure gorputza gure ogi,

Edari zure odola,

Zaren guzia, Jesus, guri

Eman nahi zaizkigula,

Sinesten dugu fermuki

Gurutzean aldi batez

Ofritzeaz kontent gabez

Hanbat aldaretan kolpez

Imolatzen zarela.

      5. Penitentzia

Noizbait Satanen maliziak

Ondoratzen tuenean

Giristino flakoegiak

Bekatuen uholdean,

Oraino penitentziak

Bizia ofritzen daie:

Egin bezate kuraie

Salbatu nahi badire

Taula horren gainean.

      6. Anuntzioa

Dolorezko ohe batean

Alde guziz penatuak,

Ariman eta gorputzean

Etsaiez atakatuak,

Arriskutan garenean,

Kuraiez gaitu betetzen,

Arimak purifikatzen,

Gorputzak ere sendatzen

Anuntzio sainduak.

      7. Ordena

Ordena sainduaz Jainkoak

Apezak ditu egiten.

Otoitzak, sakrifizioak

Hauk diotzote ofritzen

Bizien eta hilentzat

Gu bekaturik garbituz,

Lege sainduan argituz,

Bide onean gidatuz

Hel-arazten zerurat.

      8. Ezkontza

Jaunak baratze dohatsuan

Ezarri zuen gizona:

Hark lurreko parabisuan

Eman zioen laguna

Bere sahets hezurretik,

Bi gorputzez bat eginik.

Batasun hortaz geroztik

Espos giristinoentzat

Egin da sakramendu bat.

BAKETIARRAREN ETA MENDEKARIAREN
ARTEAN IHARDUKIA

      Baketiarrak

Gaizki aditurik legea,

Juduek uste bazuten

Adixkideen maitatzea

Zela xoilki manatzen,

Lege-emalle dibinoa

Garbiki da esplikatu:

Egiazko amodioa

Etsai berentzat manatu. (bis)

      Mendekariak

Manu gogor, lege dorpea!

Ez ote zen bada aski

Ongi-egilen maitatzea?

Zertako da iratxaki

Orobat gaizki-egileak

Behar direla maitatu

Eta gure zehatzaileak

Ordainez ongi tratatu? (bis)

      Baketiarrak

Gorputz bera egiten dugu

Jesu-Kristo buruzagi;

Zeru bera zaiku agindu

Hemen elgar maita-sari.

Manu gozo, lege maitea,

Zuk deraukuzu ekarri

Lurrerat zeruko bakea

Bihotz guzien lokarri!

      Mendekariak

Gutien ustean etsaiak

Niri hanbat atsegabe

Eta nik mantsoki guziak

sofri mendekatu gabe?

Ez dut bihotz hain pairatua!

Halakoei ni barkaturik

Ez da dostatuko mundua;

Ez daut eginen irririk. (bis)

      Baketiarrak

Jesu-Kristok dautzu manatzen.

Etsaiari barkatzea

Eta non ez duzun barkatzen

Segur duzu damnatzea.

Haren etsai zen guziari

Barkatzen hasi zen bera:

Obedi zozu legeari:

Ken zazu barnetik herra. (bis)

      Mendekariak

Egin dauzkidate damuak:

Ez detzaket utz gogotik:

Ohorezko sentimenduak

Kolpatzen tuzten pontutik.

Sobera gosta lakioke

Ene neturalezari;

Bortxa egin behar nioke

Beti ene bihotzari. (bis)

      Baketiarrak

Adi zazu, mendekaria,

Huna zer zaitzun gertatzen:

Zure herraren malezia

Zure kontra da bihurtzen.

Zer pena, zer neke, zer gudu

Gau et'egun bihotzean

Ez dituzu behar sofritu

Herran bizi zarenean. (bis)

      Mendekariak

Zilegi ez bada gaizkiak

Mendekatuz bihurtzea,

Halaber neke da etsaiak

Bihotzetik maitatzea:

Ez dut idukiko herrarik:

Bainan ez ongi, ez gaizki,

Halako jendekin garabik

Ez dut nahi iharduki. (bis)

      Baketiarrak

Hola etsaia tratatzea

Ez da aski salbatzeko.

Egiazko karitatea

Hedatzen da urrunago.

Gaizkiaren ordain ongia

Bihurtzea du manatzen.

Jaunaren ontasun handia

Zauku moldetzat emaiten. (bis)

      Mendekariak

Ez diot eginen iroi-ik

Gaizki egin dautanari

Ez eta bisaia gaixtorik

Behin ere etsaiari.

Bainan izaiten duenean

Zerutik zerbait gaztigu,

Erranen dut ene barnean:

Ongi merezitua du! (bis)

      Baketiarrak

Oihuz Aita zerukoari

Zauzko barka detzazula

Zure zorrak, zuk etsaiari

Barkatzen tutzun bezala.

Konpreni zazu otitz hori

Egiten diozunean

Nola mintzo zaizkon Jaunari

Eta zer duzun barnean. (bis)

      Mendekariak

Ez naiz barnez alegeratzen

Gaixtaginen ondikoez

Ez eta bihotzez tristatzen

Ene etsaien gozoez:

Bainan hekin gaixtakeriak

Ez balinbadu nebririk,

Nahiz gal dituen guziak

Nork behar du axolarik? (bis)

      Baketiarrak

Bere Aita zuen otoiztu

Jaunak azken orenetan,

Gurutze batean itzatu

Zuten hekin fagoretan.

Nork iduk dezake herrarik,

Etsenplu hunen ondoan?

Hitz amultsu hauk aditurik

Nola bizi etsaikoan? (bis)

      Mendekariak (konbertirurik)

Jesus etsenplutzat harturik,

Orai beretik naiz hasten

Bihotzetik herra kendurik,

Ene etsaien maitatzen.

Ofentsatu nauten guziak

Maiteki tut besarkatzen

Egin dauzkidaten gaizkiak

Behin betikotz ahanzten.

      Guziek elgarrekin

Dezagun otoitz Jaungoikoa,

Arren gure bihotzetan

Karitate egiazkoa

Sekulatotz finka dezan,

Mundutik ilki bezain sarri

Sar gaiten baltsa handian

Bizian elgar maita-sari

Agindu zaikun glorian.

LAUDA SION

      (Latinaren aire berean)

Sion, Salbatzaile ona,

Gidari eta artzaina,

Lauda zazu kobletan.

Ez gupidets ein ahala

Zeren ezin aski lauda

Baidaiteke sekulan.

Laudorio beregainki egun

Bizia emaiten daukun

Ogi biziarentzat.

Hura zaien azken afarian

Hamabi haurridei eman

Egiazki jaterat.

Lauda dezagun haltoki:

Publikoan ager bedi

Gure bozkarioa.

Egun hunekin lehen aldikotz

Mahain hori hedatu zelakotz

Daigu memoria.

Lege berriko pazkoa

Kendurik lehenekoa

Mahain hortan egin zen.

Zaharra du berriak,

Itzala du egiak,

Argiak gaua kentzen.

Kristok eina mahainean

Haren orroitzapenean

Haren manuz da eiten.

Hark berak irakasia,

Arnoa eta ogia

Ditugu kontsekratzen.

Ogia da gorputzerat,

Arnoa da odolerat

Egiazki aldatzen.

Ikus, asma ez daitena,

Gauza mirestekoena

Fedeak du finkatzen.

Itxura beren azpian

Egiten da sustantzian

Aldamen guzizkoa.

Mudantza egin denean,

Edozein itxurenpean

Jainko bat da osoa.

Hartzailek ez dute hausten,

Ez zatitzen, ez partitzen:

Osorik dute hartzen.

Batek har, ala har milek,

Bat hartzen dute guziek:

Ez da hartuz ez-deusten.

Gaixtaginak hartzen badu,

Onak bezenbat hartzen du,

Bainan bere kaltetan.

Herioa du aurkitzen

Justuentzat bizia den

Iturburu berean.

Ostia hautsirik ere,

Ez dudan egon batere

Hanbat dela zatittoan

Nola baida osoan.

Ez da deusa erdizkatzen,

Seinale xoila da hausten:

Sustantzia gelditzen da

Oso lehen zen bezala.

Aingeruen ogia da

Egin bideranten bazka,

Egiaz haurren ogia,

Ez oren janaria.

Agertu ziren figurak:

Hetarik ziren Isaak,

Bildots pazkoz jaten zena,

Eta zeruko mana.

Jesus artzain, Jesus ogi,

Zuk gaitutzun urrikari.

Zain gaitzazu eta bazka

Zure ontasunez goza

Gaitezken arteraino.

Guziz zuhur, boteretsu,

Zuk hemen hazten gaitutzu:

Hor ere, mahain herean,

Zure sainduen artean

Otoi plaza gaitzazu.

MUNDUKO GAUZEN EZ-DEUSTASUNA

            (Aire huntan: Tout n'est que vanité)

Munduko gauzetan

Ez hunen agintzetan

Ez du nihork aurkitzen

Zorion faltsorik baizen.

    Beti da gezurti

        Ateratzen.

    Halere beti

        Edireiten

    Ditu gizonak

Fidatu nahi zaizkonak.

Kanpotan liliak

Nola tu iguzkiak

Goiztirian zabaltzen

Arratsalderakotz histen,

    Hala da gizona

        Ganbiatzen

    Haren adina

        Iragaiten:

    Sortu deneko,

Han du arrasta hiltzeko.

Mundutar arinek

Ez gazte libertinek

Ez darotet ofritzen

Atsegin, jokorik baizen.

    Ordean atsegin

        Gozo hetan

    Pulunpa nadin

        Guzietan,

    Ene bihotza

Beti gelditzen da hutsa.

Hiltzerat doanak

Zertako tu izanak?

Dire nekez bilduak

Urre ta zilar multzoak.

    Mundu hunen jabe

        Beher huntan

    Izanik ere,

        Haren tonban

    Ez da kausitzen

Gorputz ustelkor bat baizen.

Gizon aipatuak,

Handi ohoratuak

Ez metatu ohorek

Ez zuen titulu gorek

    Ez dute hiltzetik

        Begiratzen,

    Nihor hobitik

        Gibelatzen:

    Berant hiltzeko

Handi sortzea ez d'asko.

Gizon izantsuna,

Egun aberats dena

Inguratua pobrez

Haren amoinen beharrez,

    Biharkotz daiteke

        Eroria

    Bai eta eske

        Etorria,

    Bertzen bortara

Hekin ondarren biltzera.

Gaixtaginak atzo

Zedro berez gorago

Zedukan altxatua

Urguluz bere burua.

    Ni handik iragan

        Nintzeneko

    Deusik ez zen han

        Ikusteko:

    Izan zen ere

Ez zen seinale batere.

Zenbat gizon famos

Aintzindari kuraios

Bere armen indarrez

Hanbat garraiti-ederrez

    Itsaso-leihorren

        Soberano

    Bihurtu arren,

        Azkeneko

    Ez dire jautsi

Lurreko harren janari?

Zuhur famatua,

Jakintsun aipatua,

Hire jakintasuna,

Zuhurtziaren omena,

    Ez baduk sainduen

        Bertutea,

    Eta justuen

        Sinestea,

    Deusik zeruko

Ez zaizkik baliatuko.

Pobreak lastotik,

Erregeak tronutik,

Herioak egozten,

Bardinki ditu tratatzen.

    Guziek hobirat

        Jautsi behar

    Haren baltsarat

        Gaurtik bihar:

    Handi-xumeak

Zaharrak eta gazteak.

Gizonen zortea,

Biziaren epea

Jaunak bakarrik ditu

Bere eskutik gelditu:

    Hark dio manatzen

        Ozpinari,

    Eta egortzen

        Gizonari

    Erre dezala

Lurreko har bat bezala.

Ez gaztetasunak,

Hain guti osasunak

Ez dute nihor eman

Herioaren gerizan:

    Noiz ere bai doa

        Dostatzerat

    Atsegin-bila

        Munduperat,

    Duke betea

Jaunak markatu epea.

Gure funts-gabea,

Enganio tristea,

Baldin uste badugu

Munduan izan dohatsu!

    Zeruan da batzen

        Zoriona,

    Deusek gutitzen

        Ez duena:

    On eternala,

Jaun goiko bera bezala.

NOELA

            (Aire huntan: De tout un peu)

    O Betleem,

ala egun zure gloriak

    O Betleem

Ongi bai du distiatzen!

Zu ganik heldu den argiak

Betetzen tu bazter guziak,

    O Betleem!

    Zer ohore!!

Ala baitzare altxatua!

    Zer ohore

Zer grazia, zer fagore!

Zeruaz zare hautatua;

Jesusen zare sor-lekua.

    Zer ohore!

    Azkeneko

Hor heldu da Jesus justua

    Azkeneko

Gu dohatsu egiteko:

Hertsi nahi du infernua,

Guretzat ideki zerua

    Azkeneko.

    Gure gatik

Jainko bat boterez betea

    Gure gatik

Jausten da zeru goratik.

Bai, sortzen da Jesus maitea

Bitima notarik gabea

    Gure gatik.

    Manjateran

Datza haurrik aberatsena.

    Manjateran...

Nork zuken erran sekulan

Zeru-lurren jabea dena

Ikusiren zela etzana

    Manjateran?

    Artzainekin

Heldu naiz zuganat lehiaz

    Artzainekin

Hek bezala nahiz egin.

Adoratzen zaitut, Mesias,

Eta maite bihotz guziaz

    Artzainekin.

    Ez dut deusik

O Jesus, zuri emaiteko

    Ez dut deusik

Bihotz hobendun bat baizik.

Eskerren zuri bihurtzeko,

Hanbat emaitzen pagatzeko

    Ez dut deusik.

DOHATSU EGIAZKOAK.
EBANJELIOKO DOHATSUTASUNAK

      Beati pauperes spiritu

Munduak aberatsenak

Dagoka direla dohatsu;

ordean bertzela Jaunak

Mendian erakatsi dauku:

Izpirituz pobre dena

Erran du dohatsu dela.

Ontasunez gainditua

Mundua huntan izana gatik,

Bihotza, izpiritua

Urrun badagozka hetarik:

Hari dio hitzemana

Jaunak bere erresuma.

      Beati mites quoniam

Ezti eta mantsoetan

Da egiazko zoriona;

Beti hekin bihotzetan

Datza bakerik gozoena:

Deusek ez ditu kexatzen

Ez sekulan altaratzen.

Mundu huntarik beretik

Jainkoak ditu saristatzen,

Bai lurrak bere partetik

Bere fruituez sasiatzen.

Zerurat heldu artean

Dohatsu dire lurrean.

      Beati qui lugent

Mundutarrek uste dute

Nigarrez dagozen guziak

Egiazki dohakabe

Egin tuela tristeziak.

Ordean bertzela Jaunak

Hartzen justuen auhenak.

Dohatsuak ditu deitzen

Jaunak hemen aflisituak.

Eta nigarretan urtzen

Ari diren gizon justuak:

Beteko tu gozo onez

Eta kontsolazionez.

      Beati qui esuriunt

Justiziaren egartsu,

Saindutasunaren goseak

Egiten ditu dohatsu

Egiazki bihotz-barneak

Apetitu saindu hori

Berretuz dohakonari.

O justuen egartsua,

Zeruan iraungitzen dena,

O gosete dohatsua,

Jaunak sasiatzen duena!

Hola gose ta egarri

Izan nahiko dut beti.

      Beati misericordes

Bihotz peitatetsuak

Eta miserikordiosak

Deitzen ditu dohatsuak

Eta egiazki urusak,

Urrikalmenduen Jaunak,

Egia ber-bera denak.

Nork ere bere laguna

Izanen bai du urrikari

Aitetan den hoberena

Urrikalduko zaio hari.

Eta emanen saria:

Bere miserikordia.

      Beati mundo corde

Ala urusak bai dire

Bihotzaren garbitasunak

Kasik aingeruen pare

Egiten dituen gizonak!

Bizi dire urrundurik

Atsegin likitsetarik.

Bertuterik ederrenak

Plazer gozoz ditu betetzen

Garbien bihotz-barrenak

Eta Jaunarekin juntatzen.

Kastoaren golardoa:

Ikusiko du Jainkoa.

      Beati pacifici

Batzuek armen indarrez

Etsaiak dituzke garraitzen;

Bere garaia ederrez

Eremuak urrun hedatzen:

Bainan anbizionea

Baino hobe da bakea.

Bakeak du deskantsua

Gure bihotzetan ezartzen

Eta bizi dohatsua

Munduan eraman-arazten.

Jainkoak baketiarrak

Deitzen ditu bere haurrak.

      Beati qui persecutionem

Mundua maite dutenak

Munduak ditu lausengatzen;

Eta gizon justuenak

Etsaiak bezala tratatzen.

Bainan persekutatuak

Legez dire dohatsuak.

Persekutatzailetarik

Libratuko ditu Jaunak

Eta hekin penetarik

Eginen atsegin gozoak.

Hekientzat da egina

O! zeruko erresuma.

Jendek madarizionez

Kargatzen dituzten denboran

Eta persekuzionez

Jazartzen darotzuten hartan,

Orduan ditu gozoak

Beteko zuen gogoak.

Zerua bixtan harturik

Dolorerik handienetan

Ez da senditzen penarik;

Aitzitik zuen bihotzetan

Ezarriko tu Jainkoak

Kontentamendu osoak.

JAINKOAREN PRESENTZIAZ

            (Dezagun kanta gogotik)

Abrahami Jaunak berak

Abisu hau eman zioen,

Egin zitzan bere obrak

Perfet izan nahi bazuen

Haren obedientzian

Eta haren presentzian.

Kristaua, nahi baduzu

Sainduki bizi mundu huntan,

Behar zare maiz orroitu

Jainkoa leku guzietan

Present dela egiazki,

Beira dagozula beti.

Zeruan eta lurrean,

Argian eta ilunbetan,

Gure bihotzen barnean

Bai eta gure arimetan,

Jauna beti present dugu

Beti begira dagoku.

Guk hur'ez ikusi arren,

Hark gu beti ikusten gaitu:

Ez du beraz nehork zeren

Haren ihesi abiatu;

Zeren beti guzietan

Edireten bai da betan.

Etsaiarekin guduan

Ari garen aldi guziez

Gure koroa eskuan

Heltzen zauku bere graziez,

Gure kuraiestatzerat,

Garaitia emaiterat.

Erregeren aintzinean

Gerlan ari den soldadua

Kausitzen da bihotzean

handizki kuraiestatua:

Animo handiagoak

Emaiten ditu Jainkoak.

Lausenguz eta dixiduz

Satan entseiatzen denean

Kristau onak enganatuz

Nausitzerat hekin gainean,

Jainkoaz dire orroitzen

Eta etsiak garraitzen.

Suzana nork du libratu

Krima itsusienetik,

Juje zahar korronpitu

Korronpitzaileen menetik?

Jainkoak bere graziaz

Eta bere presentziaz.

Ez gaitu nihork ikusten,

Erran zioten Suzanari.

Bainan ez ditu sinesten

Zeren baitzakien segurki

Jauna beti guzietan

Edireten dela betan.

Jaunaren presentziatik

Aldaratzen diren guziak

Laster inozentziatik

Dire krimetan eroriak,

Jaunaren ahantzmendua

Bai da krimen urburua.

Ez da progotxu erranez

Bekatua egin ondoan:

Ez nintzen orroit bazenez

Jainkorik batere munduan,

Hark ikusten ninduela,

Niri beira zagoela.

Zerua Jainkorik gabe,

Hura bixtatik galduz geroz,

Infernu bihur laiteke:

Ez laizte han ere glorios

Salbatu diren justuak,

Ez patriarka sainduak.

BIRJINA SAINDUAREN KANTIKA

            (Airea: Joan zait loa, joan zait jana)

      1. Magnificat anima mea Dominum

Ez dezaket sekretuan

Iduk ene gozoa:

Erantzun bedi munduan

Ene bozkarioa.

Mundu guziak behar du

Ene baitan adoratu

Jainko egiazkoa.

      2. Et exultavit, etc.

Aspaldian desiratzen

Zuten haur dibinoa,

Juduek idurikitzen

Zuten soberanoa

Gure bitima eginik

Sortzera doa niganik,

Gizon eta Jainkoa.

      3. Quia respexit, etc.

Begi onez du behatu

Jaunak ene gainerat,

Errautsetik nau altxatu

Dudan diñitaterat.

Kreatura inutila,

Bere neskato umila,

Hautatu nau amatzat.

      4. Quia fecit, etc.

Ikusirik ene baitan

Jaunaren botereak,

Egin dituen obretan

Holako fagoreak,

Beti nau ni laudaturen

Ondotik etorriko den

Jenerazioneak.

      5. Et misericordia ejus

Mundu guzian haltoki

Da beti erantzunen

Zein miserikordioski

Jaunak tratatu nauen:

Haren miserikordiak

Fagoratzen tu guziak;

Ez du nihor berexten.

      6. Fecit potentiam

Ona da eta justua

Beldurtien alderat;

Beti da disposatua

Umilen altxatzerat:

Urgulutsuak aitzitik

Kentzen ditu bihotzetik,

Egozten ifernurat.

      7. Deposuit potentes

Munduaren kreatzea

Obra mirestekoa;

Bainan haren salbatzea

Miragarriagoa:

Lehen obran boteretsu,

Bigarrenean amultsu

Agertzen da Jainkoa.

      8. Esurientes implevit

Beldur handiak jo ditu

Lurreko botereak,

Zeren Jaunak ganbiatu

Diotzoten zorteak:

Gatiboak soberano,

Soberanoak gatibo,

Ezarri tu legeak.

      9. Suscepit Israel

Pobre umiliatuak

Ditu aberastuko,

Aberats urgulutsuak

Dutenaz gabetuko:

Ez baitu deusen eskasik

Nihork bere faltaz baizik

Sekulan sofrituko.

      10. Sicut locutus est, etc.

Mundurat heldu den haurrak

Zeruko Aitaganik,

Israel, zure beharrak

Ikusten tu jadanik:

Lehen zure leinuari

Eman zion promesari

Ez dio ein faltarik.

      11. Gloria Patri

Gloria Jainko Aitari,

Semeari gloria,

Izpiritu Sainduari

Zor diogun guzia

Bihur detzotegun beti:

Kanta dezagun haltoki

Hiruentzat gloria.

TE DEUS LAUDAMUS

Egun, Jauna, gure bozkarioak

Galdetzen tu leku guzietan

Kanta diten zure laudorioak

Himno eta kantiketan.

Beher huntan, o Aita eternala,

Egin tutzun ttipi ta handiek

Bere nausi soberano bezala

Lauda zatzaten guziek.

Zeruetan beti zure laudatzen

Ari dire zure aingeruak,

Zure baitan beti gozatzen diren

Zorion hartaz boztuak.

Serafinek bere laudorioa

Hitz xoil hautaz dautzute egiten:

Zeru-lurren Jauna eta Jainkoa,

Saindua zaituzte deitzen.

Betetzen tu zure majestateak

Zeru-lurrak, ibaiak, mendiak:

Argitzen tu munduko ilunbeak

Zure gloria handiak.

Etorkizun gizonentzat gordean

Zuk ditutzu profetak argitzen;

Hek ordainez, zeinek bere moldean,

Beti zaituzte laudatzen.

Bere nausi dibinoaren hitzak,

Haren obrak eta haren penak

publikatzen dituzten hekin bozak

laudatzen tu zuk eginak.

Bere odolaz fedea zigilatu

Duten martir oste miliziak

Ez dire ez laudatzetik baratu

Zure miserikordiak.

Orotarat sainduki hedatua,

Den Elizak leku guzietan

Aita, Seme, Izpiritu Saindua

Adoratzen ditu betan.

Zu Aitaren Seme haste gabea,

Jautsi zare zeruko tronutik:

Egin zare gure Salbatzailea

Denboran gizon eginik.

Zuk daukuzu, herioa goiturik,

Fededunei ideki zerua;

Mana zazu Aitaren eskuinetik:

Hura da zure lekua.

Egun batez zure majestatean

Zarenean jujatzerat jautsi,

Orroit zaite gu zure odolean

Ginitutzula erosi.

Otoi, Jauna, zure sainduen balsan

Salba zazu zure populua:

Zure primu hautatuen erronkan

Dela benedikatua.

Gida zatzu beti bide onetan,

Altxa zatzu zure gloriarat,

Etor diten egun eternaletan

Fin gabe zu laudatzerat.

Otoi egun gaituzun urrikari;

Izan zazu gutaz pietate;

Ken etzozu indarrak etsaiari;

Bertzela galduak gare.

Zureganik uste dut on guziak,

Zuk zeronek promesak emanik.

Fida banaiz, zure probidentziak

Ez daut eginen faltarik.

JONDONI JOAN BATISTAREN LAUDORIOTAN

Mundu galdu hau errepartzeko,

Kristo, lurrerat etorri zaizkigu.

Egun Batista ongi laudatzeko,

      Garbi gaitzazu.

Lehen profetek erantzun bazuten

Jin behar zela, Joanez mundurat

Egun heldu da Jaunari bideen

      Preparatzerat.

Profeta baino gehiago zare;

Jesusek berak hala du jujatu.

Eta hark zaitu mundura jin gabe

      Benedikatu.

Mundu guzia, erran zen bezala,

Zure sortzeak du alegeratu.

Aita mutua zutaz berehala

      Hula mintzatu:

Zu, ene haurra, Jaunaren profeta

Deituko zare. Zuk behar diozu

Jaunari egin populu perfeta

      Eta argitu.

Zeren beldurrez zoaz deserturat

Xartal et'ezti salbaia janari?

Zure burua mortifikatzerat,

      Ura edari!

Kamelu-bilo batez beztitua

Ezantza lurra, zerua estalgi,

Zu hain handia eta hain saindua

      Zaude umilki!

Ur bazterrean zure predikuak

Aditzaileak zituen hertxatzen

Penitentziaz bere bekatuak

      Borra zitzaten.

Guziz saindua, Jesus dibinoa

Heldu da, Joanes, zure oinetarat

Hobendun gisa zure bataioa

      Galdegiterat.

Obedi zozu zure nausiari;

Hola nahi du osoki konplitu

Zer ere bai du Aita justuari

      Berak agindu.

O zer fagore, nolako gozoa!

Ikusi duzu Jesusen gainerat

Zerutik jausten iduri usoa

      Izpiritu bat.

Izpiritu hark dautzu irakatsi

Bixtan duzula Jaungoiko Semea,

zuk munduari erriz erakutsi

      Salbatzailea.

Ez zaitzu aski bizitze sainduaz

Zure fedea bixtan eman arren,

Zure odolaz, haren zigiluaz

      Duzu markatzen.

Aitzindu zaizko zure nausiari

Heriotzeaz, sortzeaz bezala:

Lekuko eman haren egiari

      Zure odola.

Martiren palma duzu irabazi

Apostoluen bai profeten baltsan,

Hiru koroa betan ardietsi

      Parabisuan.

Aintzingidari saindua, zuk egun

Atzar gaitzazu gure lokumatik,

Zure bozari obedi dezagun

      orai beretik.

Mintzatu zazko noizbeit Herodesi

Haren bihotza nahiz konbertitu:

O guri ere zer ez den zilegi

      Oihu eiguzu.

ERREGERENTZAT OTOITZA

            (Airea: Zerutik jautsi ziren bitima garbia)

Printze desiratua monarken monarkak

Denbora guzietan eman ditu markak

Ekarri zaituela bere bihotzean

Eta kuraiestatu aflikzionean.

Zure otoitz kartsua den beti entzuna,

Jakopen Jainkoari eiten diozuna:

Haren izen sainduan duzun fidantziak

Ardiets bietzazu zeruko graziak.

Bere tronu saindutik zure beiratzeko,

Behar tutzun laguntzen zuri emaiteko,

Beti zure gainean diren idekiak

Zuk adoratzen duzun Jaunaren begiak.

Altxatzen diotzozun aldaren gainean,

Hetan ofritzen zaion bitima garbian

Jaunak aurki dezala behar den guzia

Egun desarmatzeko haren justizia.

Bihotzean ditutzun desira handiak,

Jaunak inspiraturik hartu deseinuak

Uruski konplitzeko dizula grazia:

Benedika dezala zure fidantzia.

Gure bozkarioa da seinalatuko,

Jauna, zure izena dugu laudatuko,

Eman diozunean gure erregeri

Zur'amodioaren zenbait marka berri.

Jauna, entzunen tutzu zure gantzutuak,

Egun oroz egiten dauzkitzun botuak;

Orduan deraukuzu klarki frogatuko

Botu egin duzula haren salbatzeko.

Bere etsaietarik duzu beiraturen

Edo hekin gainean garaia emanen.

Hek bere zaldietan dute fidantzia;

Bainan guk zure baitan dugu ezarria.

Umiliatzen duzu hekin urgulua

Altxatuz gure printze umiliatua;

Hek eroriak dire sustengurik gabe,

Eta gu altxatuak beti xutik gaude.

Jauna, kontserba zazu zure gantzutua,

Emozu bizi luze eta dohatsua:

Eta denen buruan zeruko gloria.

Emozu otoitz huni zure beharria.

            Amen.